Toggle navigation
หน้าแรก
ข้อมูลสิ่งมีชีวิต
สัตว์
พืช
จุลินทรีย์ และ สิ่งมีชีวิตที่เกี่ยวข้อง
เกี่ยวกับ TH-BIF
การพัฒนา TH-BIF
หน่วยงานเครือข่ายที่สนับสนุนข้อมูล
การจัดกลุ่มสิ่งมีชีวิต
แนวทางปฏิบัติในการสร้างธรรมมาภิบาลข้อมูลของระบบคลังข้อมูลฯ
ข้อมูลเชิงพื้นที่
แผนที่แสดงข้อมูลความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศไทย
ข้อมูลเชิงพื้นที่ของพื้นที่นำร่อง
ข้อมูลสำรวจ
แผนที่แสดงข้อมูลความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศไทย NEW
ข้อมูลเฉพาะเรื่อง
ผู้เชี่ยวชาญ
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญ
ลงทะเบียนผู้เชี่ยวชาญ
ข่าวประชาสัมพันธ์
ติดต่อเรา
เอกสารเผยแพร่
แบบประเมินผลความพึงพอใจ
แบบประเมินความพึงพอใจ NEW
LOGIN
ข้อมูลสิ่งมีชีวิต
หน้าแรก
ข้อมูลสิ่งมีชีวิต
Afzelia xylocarpa
Afzelia xylocarpa
ชื่อวิทยาศาสตร์แบบเต็ม:
Afzelia xylocarpa
Craib
ชื่อสามัญ::
-
Pod mahogany
-
Pod mahogany.
-
Pod mahogany, Black rosewood
ชื่อไทย:
-
มะค่าโมง
-
มะค่า
-
มะก่า
-
มะค่าโมง (ทั่วไป),มะค่าหลวง, มะค่าหัวคำ (ภาคเหนือ),มะค่าใหญ่ (ภาคกลาง),เขง (กะเหรี่ยง-สุรินทร์),บึง (ชอง-จันทบุรี)
-
มะค่าโม่ง
-
มะค่าโมง, เขง, บิง, เบง, ปั้น, มะค่าหลวง, มะค่าหัวคำ, มะค่าใหญ่
ชื่อท้องถิ่น::
-
มะค่าหลวง มะค่าใหญ่ เขง เบง บิน
-
มะค่าโมง มะค่าหลวง
-
เขง เบง (เขมร-สุรินทร์), บิง (ชอง-จันทบุรี), ปิ้น (ชาวบน-นครราชสีมา), มะค่าโมง มะค่าใหญ่ (ภาคกลาง), มะค่าหลวง มะค่าหัวคำ (ภาคเหนือ)
อาณาจักร::
Plantae
ไฟลัม::
Tracheophyta
ชั้น::
Magnoliopsida
อันดับ:
Fabales
วงศ์::
Fabaceae
สกุล:
Afzelia
วันที่อัพเดท :
21 ก.ค. 2569 15:29 น.
วันที่สร้าง:
21 ก.ค. 2569 15:29 น.
ข้อมูลทั่วไป
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :
-
ไม้ต้นขนาดใหญ่ สูง 10-18 เมตร เรือนยอดแผ่กว้าง ต้นแก่มักมีปุ่มปม ใบเป็นใบประกอบ เรียงสลับกัน ช่อรวมยาว 18-30 ซม. แต่ละช่อมีใบย่อย 3-5 คู่ รูปไข่แกมขอบขนาน กว้าง 2-5 ซม. ยาว 4-9 ซม. โคนและปลายใบมน ก้านใบย่อยยาว 3-5 มม. ดอกสีเขียวอ่อนแกมสีแดงเรื่อ ออกเป็นช่อ ยาว 5-15 ซม. ทุกส่วนมีขนคลุมบางๆ ก้านดอกย่อยยาว 1 ซม. มีกลีบรองดอก 4 กลีบ กลีบดอก 1 กลีบ สีแดงเรื่อ รูปร่างแผ่เกือบกลม ยาว 7-9 มม. ส่วนฐานคอดเป็นก้านเกสรผู้ที่สมบูรณ์มี 7 อัน ผลเป็นฝักแบนรูปไม้บรรทัดสั้น กว้าง 7-10 ซม. ยาว 12-20 ซม. หนา 0.6-1 ซม. ผนังแข็ง เมื่อแก่แตกเป็น 2 ซีกตามยาว เมล็ดสีดำ ผิวมัน ที่โคนมีเยื่อหนาสีเหลืองหุ้มเป็นรูปถ้วย
-
ไม้ต้น สูงได้ถึง 30 ม. ลำต้นคดงอ มีขนสั้นนุ่มสีเทาตามช่อดอก ฐานดอก กลีบเลี้ยง โคนกลีบดอก ก้านชูอับเรณู และรังไข่ ใบประกอบปลายคู่ มีใบย่อย 3–5 คู่ รูปไข่ ยาว 5–9 ซม. ปลายมน เว้าตื้น ก้านใบย่อยยาว 3–5 มม. ช่อดอกแบบช่อแยกแขนง ยาว 5–15 ซม. ใบประดับรูปไข่ ยาว 6–9 มม. ใบประดับย่อยคล้ายใบประดับ ติดเหนือจุดกึ่งกลางก้านดอก ติดทน ก้านดอกยาว 0.7–1 ซม. กลีบเลี้ยง 4 กลีบ รูปรี คู่นอกขนาดเล็กกว่าคู่ในเล็กน้อย ยาว 1–1.2 ซม. กลีบดอกมีกลีบเดียว สีชมพูอมแดง รูปขอบขนาน ยาว 1.2–2 ซม. โคนเรียวแคบเป็นก้านกลีบ ปลายเว้าตื้น เกสรเพศผู้ที่สมบูรณ์ 7 อัน ก้านชูอับเรณูยาว 2–3 ซม. เกสรเพศผู้ที่เป็นหมัน 3 อัน รูปเส้นด้าย รังไข่มีก้านสั้น ก้านเกสรเพศเมีย ยาว 2–2.5 ซม. ยอดเกสรขนาดเล็ก ฝักแบนรูปขอบขนาน เบี้ยว ยาว 15–20 ซม. ปลายเป็นจะงอยสั้น ๆ เปลือกหนา เมล็ดรูปรี ยาว 2.5–3 ซม. มีผนังกั้น ขั้วเมล็ดมีเยื่อหุ้มหนาสีเหลืองอมส้ม
การกระจายพันธุ์ :
-
จากอินเดียถึงเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ ตามริมลำธารในป่าเบญจพรรณชื้นและป่าดิบแล้งทั่วไป ออกดอกเดือนกุมภาพันธ์-มีนาคม ฝักแก่ช่วงเดือนมิถุนายน-สิงหาคม
รายละเอียดอื่นๆ ของแหล่งที่พบ :
-
พื้นที่ชุ่มน้ำหนองบงคาย
-
อุตรดิตถ์, แพร่
-
ป่าดอยอินทนนท์, และบริเวณน้ำตกแม่ยะ
-
ภูผาเทิบ
-
เขตห้ามล่าสัตว์ป่าแก่งคอย
-
เขาพนมทอง
-
เขาวงจันแดง
-
ถ้ำประทุน
-
ทับพญาลอ
-
ชนแดน
-
แก่งกระจาน
-
เขาค้อ
-
เขาพระวิหาร
-
เขื่อนศรีนครินทร์
-
ตาดโตน
-
ถ้ำผาไท
-
ทุ่งแสลงหลวง
-
ไทรทอง
-
น้ำพอง
-
ป่าหินงาม
-
พุเตย
-
ภูกระดึง
-
ภูซาง
-
ภูพาน
-
ภูแลนคา
-
ภูเวียง
-
รามคำแหง
-
เขาชมภู่
-
เขาอ่างฤาไน
-
คลองเครือหวาย
-
ดงใหญ่
-
ดอยผาช้าง
-
ดอยหลวง
-
ห้วยใหญ่
-
ถ้ำเจ้าราม
-
ทุ่งใหญ่นเรศวร
-
น้ำปาด
-
ยอดมน
-
พนมดงรัก
-
ภูเขียว
-
ภูกระแต
-
ภูวัว
-
ภูหลวง
-
แม่จริม
-
ยอดโดม
-
เวียงลอ
-
สลักพระ
-
ห้วยขาแข้ง
-
ห้วยสำราญ
-
ห้วยศาลา
-
หนองคาย
-
ตาพระยา
-
ไร่
-
จังหวัดลำปาง
-
จังหวัดสมุทรปราการ
-
จังหวัดนนทบุรี
-
จังหวัดขอนแก่น
แหล่งที่พบภายในประเทศ :
-
อุตรดิตถ์,แพร่
-
เชียงใหม่
-
มุกดาหาร
-
สระบุรี
-
พิษณุโลก
-
อุทัยธานี
-
พะเยา, เชียงราย
-
เพชรบูรณ์
-
เพชรบุรี, ประจวบคีรีขันธ์
-
อุบลราชธานี, ศรีสะเกษ
-
กาญจนบุรี
-
ชัยภูมิ
-
แม่ฮ่องสอน
-
เพชรบูรณ์, พิษณุโลก
-
ขอนแก่น, ชัยภูมิ
-
สุพรรณบุรี
-
เลย
-
สกลนคร, กาฬสินธุ์
-
ขอนแก่น
-
สุโขทัย
-
ชลบุรี
-
ฉะเชิงเทรา, ชลบุรี, ระยอง, จันทบุรี, สระแก้ว
-
จันทบุรี
-
บุรีรัมย์
-
พะเยา, น่าน
-
แพร่
-
ชัยภูมิ, เพชรบูรณ์
-
สุโขทัย, ลำปาง
-
กาญจนบุรี, ตาก
-
อุตรดิตถ์
-
อุบลราชธานี
-
ศรีสะเกษ
-
บึงกาฬ
-
เลย, เพชรบูรณ์
-
พะเยา
-
อุทัยธานี, กาญจนบุรี, ตาก
-
สุรินทร์
-
หนองคาย
-
บุรีรัมย์, สระแก้ว
-
ฉะเฉิงเทรา
-
สมุทรปราการ
-
ลำปาง
-
นนทบุรี
ลักษณะทางสัณฐานวิทยา :
-
ไม้ต้น
-
เป็นชื่อของไม้เนื้อแข็งยืนต้นที่มีขนาดใหญ่ชนิดหนึ่งที่สามารถปลูกเป็นไม้ทางเศรษฐกิจได้ เป็นต้นไม้มงคลพระราชทานประจำจังหวัดสุโขทัย ผลัดใบช่วงสั้น ๆ สูงได้ถึง 30 เมตร แตกกิ่งก้านเป็นพุ่มกว้าง เปลือกต้นสีเทาอ่อน หรือสีชมพูอมน้ำตาล ผิวต้นขรุขระ กิ่งอ่อนมีขนประปราย ต้นแก่มักมีปุ่มปม
-
- ไม้ต้น : ขนาดใหญ่ แต่สูงไม่มากนัก ผลัดใบ แตกกิ่งต่ำ เรือนยอดเป็นพุ่มกว้าง ลำต้นมักเป็นครีบและปุ่มปม โคนเป็นพูพอน
- เปลือก : สีน้ำตาลอ่อนหรือชมพูอมน้ำตาล แตกสะเก็ดเป็นหลุมตื้น ๆ
- ใบ : ประกอบเรียงสลับ ใบย่อยติดตรงข้ามกันเป็นคู่ 3 - 5 คู่ แผ่นใบรูปไข่แกมรูป ขอบขนาน กว้าง 2 - 5 เซนติเมตร ยาว 4 - 9 เซนติเมตร โคนใบมนหรือหยักเว้าเล็กน้อยปลายใบทู่เป็นติ่ง
- ดอก : ออกรวมกันเป็นช่อตามปลายกิ่ง ช่อยาว 5 - 15 เซนติเมตร กลีบดอกมี 4 กลีบ แต่ละกลีบซ้อนทับกัน มีเพียงกลีบบนสุดเพียงกลีบเดียวที่เจริญขึ้นเป็นกลีบดอกสีแดงเรื่อ ๆ หรือแดงอมชมพู
- ผล : เป็นฝักแบนแข็ง รูปบรรทัดสั้น ๆ กว้าง 7 - 10 เซนติเมตร ยาว 12 - 20 เซนติเมตร แตกออกเป็น 2 ซีก เมื่อแห้ง เมล็ดแก่สีดำเป็นมัน เรียงตามขวาง 4 - 5 เมล็ด แต่ละเมล็ดมีเยื่อหนารูปถ้วยสีเหลืองสดห่อหุ้ม ส่วนฐานอยู่
การขยายพันธุ์ :
-
1. การเพาะเมล็ด
-
โดยการเพาะเมล็ด
ข้อมูลการนำไปใช้ประโยชน์
รายละเอียดการนำมาใช้ประโยชน์
-
อาหาร,เครื่องจักสานและเครื่องใช้สอย,เครื่องดนตรี,เนื้อไม้ใช้ทำกระดานและพื้นบ้าน
-
ไม้ประเภทนี้เป็นไม้เนื้อแข็ง ตัวเนื้อไม้มีลวดลายสวยงาม สีเนื้อไม้น้ำตาลอมแดง จึงได้รับความนิยมนำมาแปรรูปเป็นไม้ปูพื้น เสาบ้าน วงกบ ชายคา และเฟอร์นิเจอร์ เปลือกมะค่ามีน้ำฝาดนิยมนำมาใช้ในการฟอกหนัง ฝักอ่อนนิยมนำมาต้มทานไม่ว่าจะเป็นการทานเป็นของทานเล่นกับทานแกล้มคู่กับข้าว เมล็ดแก่ก็นำมาเผาไฟหรือคั่วเพื่อใช้ทาน เนื้อเมล็ดจะมีรสมันอร่อย
-
ไม้ประเภทนี้เป็นไม้เนื้อแข็ง ตัวเนื้อไม้มีลวดลายสวยงาม สีเนื้อไม้น้ำตาลอมแดง จึงได้รับความนิยมนำมาแปรรูปเป็นไม้ปูพื้น เสาบ้าน วงกบ ชายคา และเฟอร์นิเจอร์ เปลือกมะค่ามีน้ำฝาดนิยมนำมาใช้ในการฟอกหนัง ฝักอ่อนนิยมนำมาต้มทานไม่ว่าจะเป็นการทานเป็นของทานเล่นกับทานแกล้มคู่กับข้าว เมล็ดแก่ก็นำมาเผาไฟหรือคั่วเพื่อใช้ทาน เนื้อเมล็ดจะมีรสมันอร่อย
-
เนื้อไม้ใช้ในการก่อสร้าง ทำบ้านเรือน สะพาน เฟอร์นิเจอร์ งานแกะสลัก โครงเรือ ด้ามจับเครื่องมือต่าง ๆ เปลือกลำต้นใช้ในการฟอกหนังสัตว์ ทายาช่วยบรรเทาอาการปวดฟัน และโรคเกี่ยวกับตับ ยาสมานแผล เมล็ดอ่อนกินได้ เมล็ดแก่ใช้ทำงานแกะสลัก เนื้อเยื่อจากชั้นเมล็ดใช้ทำกาว เป็นไม้หวงห้ามประเภท ก. ไม้หวงห้ามธรรมดาตามบัญชีท้ายพระราชกฤษฎีกากำหนดไม้หวงห้าม พ.ศ. 2530 และเป็นไม้มีค่าที่เป็นหลักทรัพย์ค้ำประกันโดย ธ.ก.ส.
สถานภาพการคุกคาม
สถานภาพการคุกคาม (โลก) :
-
สิ่งมีชีวิตที่มีสถานภาพใกล้สูญพันธุ์ Endangered: EN (IUCN, 1998)
ที่มาของข้อมูล
องค์การสวนพฤกษศาสตร์
กลุ่มงานพฤกษศาสตร์ป่าไม้ สำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่าไม้และพันธุ์พืช กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช
รายงานฉบับสมบูรณ์โครงการเพิ่มประสิทธิภาพการจัดการพื้นที่ชุ่มน้าของประเทศไทย สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม, 2561
รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report) ระบบนิเวศป่าไม้ (Forest Ecosystem) โครงการติดตามและวิเคราะห์ประเมินสถานภาพความหลากหลายทางชีวภาพ ในพื้นที่วิกฤตทางความหลากหลายทางชีวภาพ (Biodiversity Hotspots) จังหวัดอุตรดิตถ์ แพร่ น่าน และพะเยา, ศูนย์วิจัยป่าไม้ คณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ 28 กันยายน 2554
รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการสำรวจและจัดทำข้อมูลความหลากหลายทางชีวภาพ เล่มที่ 2 ความหลากหลายทางชีวภาพระบบนิเวศป่าไม้, ศูนย์วิจัยป่าไม้ คณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ 29 มีนาคม 2549
รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการสำรวจและจัดทำข้อมูลความหลากหลายทางชีวภาพ เล่มที่ 8 ความหลากหลายทางชีวภาพระบบนิเวศแห้งแล้งและกึ่งชื้น, ศูนย์วิจัยป่าไม้ คณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ 29 มีนาคม 2549
กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม
กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช
กรมป่าไม้
ป่าชุมชน บ.ทุ่ง ต.แจ้ซ้อน อ.เมืองปาน
บริษัท โตโยต้า มอเตอร์ ประเทศไทย จำกัด
ศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินช้อนอันเนื่องมาจากพระระราชดำริ
บริษัท ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน), 2563
การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย
กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม
IUCN Red List
รูปภาพสิ่งมีชีวิต
ที่มา :
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ปรับปรุงล่าสุด :
22 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
ศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินช้อนอันเนื่องมาจากพระระราชดำริ
ปรับปรุงล่าสุด :
26 พ.ค. 2568
ที่มา :
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ปรับปรุงล่าสุด :
12 ก.ค. 2566
ที่มา :
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ปรับปรุงล่าสุด :
7 ก.ค. 2566
สิ่งมีชีวิตที่เกี่ยวข้อง
Eriochloa polystachya
พลองเหมือด
Memecylon edule
Sauromatum hirsutum
Dendrobium cowenii
Salix tetrasperma
Cyanotis thwaitesii