การจัดกลุ่มสิ่งมีชีวิต


การจัดกลุ่มสิ่งมีชีวิต
ระบบคลังข้อมูลความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศไทย (Thailand Biodiversity Information Facility หรือ TH-BIF) มีการจัดหมวดหมู่การเข้าถึงข้อมูลสิ่งมีชีวิตตามหลักอนุกรมวิธาน โดยแบ่งข้อมูลเป็น ๓ กลุ่ม ได้แก่ พืช สัตว์ และ จุลินทรีย์ สรุปได้ดังนี้
กลุ่มพืช
จัดกลุ่มตามลำดับอนุกรมวิธานเป็น ๕ กลุ่ม (ดัดแปลงจาก http://www.theplantlist.org/) ได้แก่
กลุ่มพืชดอก (Angiosperms) จัดเป็นพืชที่มีวิวัฒนาการมากที่สุด และมีสมาชิกมากที่สุดในปัจจุบัน มีท่อลำเลียง มีราก ลำต้น ใบ ดอก ผล และเมล็ดที่สมบูรณ์ครบทุกส่วน จำแนกตามวงศ์ (Family) จำนวน 251 วงศ์ ดังนี้
Acanthaceae Betulaceae Chloranthaceae
Achariaceae Bignoniaceae Chrysobalanaceae
Acoraceae Bixaceae Cleomaceae
Actinidiaceae Bonnetiaceae Clethraceae
Adoxaceae Boraginaceae Clusiaceae
Aizoaceae Brassicaceae Colchicaceae
Akaniaceae Bromeliaceae Combretaceae
Alismataceae Burmanniaceae Commelinaceae
Altingiaceae Burseraceae Connaraceae
Amaranthaceae Buxaceae Convolvulaceae
Amaryllidaceae Cabombaceae Coriariaceae
Anacardiaceae Cactaceae Cornaceae
กลุ่มพืชเมล็ดเปลือย (Gymnosperms) มีท่อลำเลียง มีราก ลำต้น ใบ ไม่มีดอกแต่มีอวัยวะที่มีโครงสร้างคล้ายดอก (strobilus หรือ cone) และมีเมล็ดที่ไม่มีรังไข่ห่อหุ้ม จำแนกตามวงศ์ (Family) จำนวน 10 วงศ์ ดังนี้
Araucariaceae Gnetaceae Taxaceae
Cupressaceae Pinaceae Zamiaceae
Cycadaceae Podocarpaceae
Ginkgoaceae Sciadopityaceae
กลุ่มเฟิร์นและไลโคไฟต์ (Pteridophytes) เริ่มมีท่อลำเลียง มีราก ลำต้น และใบ ไม่มีดอก ผล และเมล็ด แต่มีสปอร์ โดยจำแนกตามวงศ์ (Family) จำนวน 37 วงศ์ ดังนี้
Anemiaceae Davalliaceae Hypodematiaceae
Aspleniaceae Dennstaedtiaceae Lindsaeaceae
Athyriaceae Dipteridaceae Lomariopsidaceae
Blechnaceae Dryopteridaceae Lycopodiaceae
กลุ่มมอสส์ ลิเวอร์เวิร์ด และฮอร์นเวิร์ต (Bryophytes) กลุ่มมอสส์ ลิเวอร์เวิร์ด และฮอร์นเวิร์ต (Bryophytes) จัดเป็นพืชชั้นต่ำ ไม่มีท่อลำเลียง แต่มีส่วนที่คล้ายราก ส่วนที่คล้ายลำต้น และส่วนที่คล้ายใบ ไม่มีดอก ผลและเมล็ด แต่มีสปอร์โดยจำแนกตามวงศ์ (Family) จำนวน 36 วงศ์
Anthocerotaceae Geocalycaceae Plagiotheciaceae
Aytoniaceae Grimmiaceae Lindsaeaceae
Brachytheciaceae Hypnaceae Pottiaceae
Bryaceae Hypnodendraceae Racopilaceae
กลุ่มสาหร่าย โดยจำแนกตามหมวด (Division) จำนวน 2 ดิวิชั่น
Anthocerotaceae Geocalycaceae
กลุ่มสัตว์
สัตว์มีกระดูกสันหลัง สัตว์มีกระดูกสันหลัง แบ่งย่อยออกเป็น 5 กลุ่ม โดยระบุตามตามลำดับอนุกรมวิธาน (ดัดแปลงจาก https://animaldiversity.org/ ดังนี้
กลุ่มปลา (Fishes) ระบุตามลำดับชั้น (Class) แบ่งย่อยออกเป็น 3 กลุ่ม คือ
กลุ่มปลาปากกลม จำแนกตามลำดับ Class Cephalaspidomorphi และ Class Myxini ปลาในกลุ่มนี้ไม่มีขากรรไกร ลำตัวยาวคล้ายปลาไหล ขอบบนของปากและปลาลิ้นมีฟันเล็ก ๆ แหลมคมมากมาย ลำตัวนิ่ม ไม่มีเกล็ด ไม่มีครีบคู่เหมือนปลาทั่วไป เป็นสัตว์มีกระดูกสันหลังที่มีโนโตคอร์ดปรากฏอยู่ตลอดแม้ในระยะตัวเต็มวัย มีช่องเหงือก 7คู่ สำหรับหายใจ
กลุ่มปลากระดูกอ่อน จำแนกตามลำดับ Class Elasmobranchii และ Class holocephali ปลาในกลุ่มนี้มีช่องเหงือกเห็นชัดเจนจากภายนอก มีครีบคู่หรือครีบเดี่ยว มีเกล็ดลักษณะคล้ายจานยื่นออกมา ไม่มีกระเพาะลม มีปากอยู่ด้านท้อง มีการปฏิสนธิภายใน เป็นสัตว์เลือดเย็นเช่น ปลากระเบน ปลาฉลาม ปลาโรนัน ปลากระต่าย ปลาฉนาก เป็นต้น
กลุ่มปลากระดูกแข็ง จำแนกตามลำดับ Class Actinopterygii และ Class Sacropteygii ปลาในกลุ่มนี้มีแผ่นแก้มปิดช่องเหงือกเอาไว้ มีเกล็ดบาง ๆ เรียงเหลื่อมกันคล้ายแผ่นกระเบื้องมุงหลังคา กระดูกภายในเป็นกระดูกแข็ง มีกระเพาะลม ปากอยู่ปลายสุดทางหัว ส่วนใหญ่ปฏิสนธิภายนอกร่างกาย เป็นสัตว์เลือดเย็น มีหัวใจ 2 ห้อง เช่น ปลาช่อน ปลาดุก ปลาทู ปลาตะเพียน ม้าน้ำ เป็นต้น
สัตว์สะเทินบกสะเทินน้ำ ระบุตามลำดับชั้น Class Amphibia มี 4 ขา 5 นิ้ว ปลายนิ้วไม่มีเล็บ ตัวอ่อนอยู่ในน้ำหายใจด้วยเหงือก ตัวเต็มวัยอยู่บนบกหายใจด้วยปอด มีหัวใจ 3 ห้อง ออกไข่ในน้ำ ผิวหนังไม่มีเกล็ด ผิวหนังเปียกชื้น มีต่อมเมือก ผสมพันธุ์ภายนอก มีการเปลี่ยนแปลงรูปร่างเพื่อการเจริญเติบโตเป็นสัตว์เลือดเย็น เช่น คางคก เขียด อึ่งอ่าง ปาด กบ งูดิน ซาลาแมนเดอร์ เป็นต้น
สัตว์เลื้อยคลาน ระบุตามลำดับชั้น (Class) Reptilia สัตว์ในชั้นนี้เป็นสัตว์บก หรือวางไข่บนบก มี 4 ขา ปลายนิ้วมีเล็บ ผิวหนังมีเกล็ดแห้ง หายใจด้วยปอด มีอายุยืน มีหัวใจ 4 ห้อง เป็นสัตว์เลือดเย็น มีวิวัฒนาการคือ มีเปลือกแข็งหุ้มลำตัว ไข่มีเปลือกแข็งและเหนียว มีถุงแอลเลนทอยส์ ทำหน้าที่แลกเปลี่ยนก๊าซขณะเจริญเติบโตในไข่ เช่น เต่า จระเข้ ตุ๊กแก จิ้งเหลน จิ้งจก งู กิ้งก่า เป็นต้น
สัตว์ปีก ระบุตามลำดับชั้น (Class) Aves เป็นสัตว์เลือดอุ่น ลำตัวมีขน (Feather) ปกคลุม ขามี 2ข้าง ปลานิ้วมีเล็บ ขาหน้าเปลี่ยนแปลงเป็นปีก กระดูกบางเป็นโพรง จึงมีน้ำหนักตัวเบา มีถุงลม () แทรกไปตามช่องว่างของลำตัว และตามโพรง ซึ่งทำให้มีอากาศมากพอที่จะหมุนเวียนใช้หายใจเวลาบิน มีหัวใจ 4 ห้อง ไข่มีเปลือก แข็งหุ้ม มีปริมาณไข่แดงมาก ไม่มีกระเพาะปัสสาวะ ไม่มีต่อมเหงื่อ ไม่มีต่อมน้ำนม ปฏิสนธิภายใน ตัวเมียมีรังไข่ข้างเดียว เส้นประสาทสมองมี 12 คู่ เช่น นกประเภทต่าง ๆ ทั้งที่บินได้และบินไม่ได้
สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ระบุตามลำดับชั้น (Class) Mammalia เป็นสัตว์เลือดอุ่น มีขนเป็นเส้น ๆ (Hair) คลุมตัว มี 4 ขา มีต่อมเหงื่อ และต่อมน้ำนม มีกระดูกคอ 7ข้อ มีฟันฝังในขากรรไกร มีกล่องเสียง มีกระบังลม หายใจด้วยปอด หัวใจมี 4 ห้อง เม็ดเลือดแดงไม่มีนิวเคลียส ลูกอ่อนเจริญภายในมดลูก สมองส่วนหน้าเจริญดี ได้แก่ ตุ่นปากเป็ดและตัวกินมดออกลูกเป็นไข่ จิงโจ้มีถุงหน้าท้อง สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมอื่น ๆ ที่ตัวอ่อนมีรก (placenta) เช่น ลิงกัง ลิงแสม ลิงชิมแปนซี ชะนี เสือ แมว สุนัข สุกร สิงโต หมาใน หมี พังพอน โค กระบือ ช้าง ม้า มนุษย์ หนู ค้างคาว นางอาย ปลาวาฬ โลมา แมวน้ำ สิงโตทะเล เป็นต้น
สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง แบ่งย่อยออกเป็น 10 กลุ่ม โดยระบุตามตามลำดับอนุกรมวิธาน (ดัดแปลงจาก https://animaldiversity.org/) ดังนี้
กลุ่มฟองน้ำ ระบุตามไฟลัม (Phylum) Porifera
กลุ่มแมงกะพรุน-ปะการัง ระบุตามไฟลัม (Phylum) Cnidaria
กลุ่มหนอนตัวกลม ระบุตามไฟลัม (Phylum) Nematoda
กลุ่มหนอนปล้อง segmented worms ระบุตามไฟลัม (Phylum) Annelida
กลุ่มหนอนตัวแบน ระบุตามไฟลัม (Phylum) Platyhelminthes(Phylum) Annelida
กลุ่มสัตว์ขาปล้อง ระบุตามไฟลัม (Phylum) Arthropoda ซึ่งแบ่งกลุ่มได้ดังนี้
กลุ่มแมงมุม แมงป่อง ระบุตามไฟลัมย่อย (Subphylum) Chelicerata
กลุ่มกุ้ง-ปู ไฟลัมย่อย ระบุตามไฟลัมย่อย (Subphylum) Crustacea
กลุ่มแมลง ระบุตามชั้น (Class) Insecta
กลุ่มกิ้งกือ ตะขาบ ระบุตามไฟลัมย่อย (Subphylum) myriapoda
กลุ่มมอลลัส ระบุตามไฟลัม (Phylum) Mollusca
กลุ่มเอคไคโนเดิร์ม ระบุตามไฟลัม (Phylum) Echinodermata
กลุ่มเฮมิคอร์ดาตา ระบุตามไฟลัม (Phylum) Hemichordata
กลุ่มหวีวุ้น ระบุตามไฟลัม (Phylum) Ctenophora (Class Nuda และClass Tentaculata)
กลุ่มจุลินทรีย์ และสิ่งมีชีวิตที่เกี่ยวข้อง
จัดกลุ่มตามลำดับอนุกรมวิธานเป็น ๔ กลุ่ม ดังนี้
แบคทีเรีย อาร์เคีย (bacteria, Archaea)
รา (Fungi) [เห็ด ราเส้นใย ยีสต์] (mushrooms, filamentous fungi, yeasts)
โปรทิสดา (protista)
ไวรัส ไวรอยด์ พรีออน (Virus, Viroid, Prion)