Toggle navigation
หน้าแรก
ข้อมูลสิ่งมีชีวิต
สัตว์
พืช
จุลินทรีย์ และ สิ่งมีชีวิตที่เกี่ยวข้อง
เกี่ยวกับ TH-BIF
การพัฒนา TH-BIF
หน่วยงานเครือข่ายที่สนับสนุนข้อมูล
การจัดกลุ่มสิ่งมีชีวิต
แนวทางปฏิบัติในการสร้างธรรมมาภิบาลข้อมูลของระบบคลังข้อมูลฯ
ข้อมูลเชิงพื้นที่
แผนที่แสดงข้อมูลความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศไทย
ข้อมูลเชิงพื้นที่ของพื้นที่นำร่อง
ข้อมูลสำรวจ
แผนที่แสดงข้อมูลความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศไทย NEW
ข้อมูลเฉพาะเรื่อง
ผู้เชี่ยวชาญ
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญ
ลงทะเบียนผู้เชี่ยวชาญ
ข่าวประชาสัมพันธ์
ติดต่อเรา
เอกสารเผยแพร่
แบบประเมินผลความพึงพอใจ
แบบประเมินความพึงพอใจ NEW
LOGIN
ข้อมูลสิ่งมีชีวิต
หน้าแรก
ข้อมูลสิ่งมีชีวิต
Cassia fistula
Cassia fistula
ชื่อวิทยาศาสตร์แบบเต็ม:
Cassia fistula
L.
ชื่อสามัญ::
-
Golden shower, Indian laburnum, Pudding-pipe tree
-
Golden – shower
-
Golden shower
-
Golden shower, Indian laburnum,
-
คูณ
ชื่อไทย:
-
ราชพฤกษ์
-
รัตนพฤกษ์
-
คูณ
-
ราชพฤกษ์, ชัยพฤกษ์,ราชพริก (ภาคตะวันออกเฉียงใต้); คูน (ภาคกลาง,ภาคเหนือ) ;กุเพยะ (กะเหรี่ยงกาญจนบุรี); ปืยู, ปูโย เปอโซ, แมะหล่าหยู่ (กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน); ลมแล้ง (ภาคเหนือ)
-
คูน
-
คูน, กุเพยะ ชัยพฤกษ์ ปีอยู ปูโย เปอโซ แมะหล่าหยู่, ราชพริก, ราชพฤกษ์, ลมแล้ง, ลักเคยลักเกลือ
ชื่อท้องถิ่น::
-
ราชพฤกษ์
-
ชัยพฤกษ์ , คูน , ลมแล้ง
-
คูนชมพู,คูนสีรุ้ง
-
กุเพยะ (กะเหรี่ยง-กาญจนบุรี) ชัยพฤกษ์ ราชพฤกษ์ (ภาคกลาง) ปือยู ปูโย เปอโซ แมะหล่าหยู่ (กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน) ลมแล้ง (เหนือ)
อาณาจักร::
Plantae
ไฟลัม::
Tracheophyta
ชั้น::
Magnoliopsida
อันดับ:
Fabales
วงศ์::
Fabaceae
สกุล:
Cassia
วันที่อัพเดท :
21 ก.ค. 2569 15:29 น.
วันที่สร้าง:
21 ก.ค. 2569 15:29 น.
ข้อมูลทั่วไป
ลักษณะทางสัณฐานวิทยา :
-
ไม้ต้น
-
- ต้น : ไม้พุ่มขนาดกลาง อายุหลายปี สูง 5-6 เมตร เปลือกสีน้ำตาลอมเทา
- ใบ : ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ ใบย่อยรูปไข่หรือรูปขอบขนาน ปลายแหลม โคนมน ขอบเรียบ แผ่นใบผิวเกลี้ยง เป็นมัน สีเขียว
- ดอก : ดอกเป็นช่อแบบช่อกระจะ ออกตามซอกใบและปลายกิ่ง ดอกสีเหลืองอมชมพู สีขาวนวล หรือสีชมพู กลีบเลี้ยง 5 กลีบ รูปไข่แคบ กลีบดอก 5 กลีบ รูปไข่ เกสรเพศผู้ 10 เกสร ก้านชูอับเรณูโค้งงอ ยาว 3 เกสร สั้น 4 เกสร และลดรูปอีก 3 เกสร ออกดอกช่วงเดือนกุมภาพันธ์ถึงเดือนพฤษภาคม
- ผล : เป็นฝักรูปทรงกระบอก
-
ไม้ต้นขนาดกลาง ลำต้นสีน้ำตาลแกมเทาเกลี้ยงๆ ชอบขึ้นตามป่าผลัดใบ หรือในที่ดินที่มีการถ่ายเทน้ำได้ดี ใบ เป็นใบช่อสีเขียวเป็นมัน ช่อหนึ่งๆ ยาวประมาณ 2.5 ซม. มีใบย่อยรูปป้อมๆ หรือรูปไข่ 3-6 คู่ ใบย่อยกว้างๆ 5-7 ซม. ยาว 9-15 ซม. โคนใบมนและค่อยๆ สอบไปทางปลายใบ เนื้อใบเกลี้ยงค่อนข้างบาง เส้นแขนงใบถี่ และโค้งไปตามรูปใบ ดอก ออกเป็นช่อ ยาว 20-45 ซม. กลีบรองกลีบดอกรูปขอบขนานยาวประมาณ 1 ซม. มี 5 กลีบ มักหลุดร่วงง่าย กลีบดอกยาวกว่ากลีบรองกลีบดอกประมาณ 2-3 เท่า และมีกลีบรูปไข่กลับ 5 กลีบ ตามพื้นกลีบจะเห็นเส้นกลีบชัดเจน เกสรผู้มีขนาดแตกต่างกันจำนวน 10 อัน ก้านอับเรณูโค้งงอขึ้น ผล เป็นฝักรูปทรงกระบอกเกลี้ยงๆ อาจยาวถึง 50 ซม. โตวัดเส้นผ่าศูนย์กลาง 2.0-2.5 ซม. ฝัก อ่อนสีเขียวและออกสีดำเมื่อแก่จัด ในฝักจะมีผนังเยื่อบางๆ กั้นเป็นช่องๆ ตามขวางของฝัก และตามช่องเหล่านี้จะมีเมล็ดแบนๆ สีน้ำตาลอยู่
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :
-
ไม้ต้น สูงได้ถึง 15 ม. หูใบขนาดเล็ก ร่วงเร็ว ใบประกอบยาว 30-40 ซม. มีใบย่อย 3-8 คู่ รูปไข่หรือแกมรูปขอบขนาน ยาว 7-13 ซม. ปลายแหลม โคนรูปลิ่ม ก้านใบย่อยยาว 0.5-1 ซม. ช่อดอกห้อยลง ยาว 20-60 ซม. ใบประดับยาวประมาณ 1 ซม. ร่วงเร็ว ก้านดอกยาว 3-5 มม. กลีบเลี้ยงรูปไข่แคบ ยาว 1-1.5 ซม. ดอกสีเหลือง กลีบรูปไข่กว้าง ยาว 2.5-3.5 ซม. มีก้านสั้น ๆ เกสรเพศผู้อันยาว 3 อัน ก้านชูอับเรณูยาว 3-4 ซม. โค้งงอ อับเรณูยาวประมาณ 5 มม. มีรูเปิดที่โคน อันสั้น 4 อัน ก้านชูอับเรณูยาว 0.6-1 ซม. ตรง ลดรูป 3 อัน รังไข่และก้านเกสรเพศเมียมีขนกำมะหยี่ ฝักรูปทรงกระบอก ห้อยลง ยาว 20-60 ซม. เส้นผ่านศูนย์กลาง 1.5-2.5 ซม. เมล็ดรูปรี แบน สีน้ำตาลเป็นเงา ยาวประมาณ 1 ซม. มีผนังกั้นบาง ๆ
-
ไม้ต้นผลัดใบ สูง 10-15 เมตร ใบ เป็นใบประกอบ แบบขนนกปลายคู่ ใบย่อย 3-8 คู่ รูปไข่แกมขอบขนาน กว้าง 4-8 ซม. ยาว 7-12 ซม. ดอก สีเหลืองสด ออกตามซอกใบ เป็นช่อห้อยลง ยาว 20-40 ซม. ดอกย่อยจำนวนมาก ขนาดบานกว้าง ประมาณ 3 ซม. กลีบรองดอก 5 กลีบ ผิวด้านนอกมีขน กลีบดอก 5 กลีบ รูปไข่ เกสรผู้ 10 อัน สั้น 7 อัน ยาว 3 อัน ก้านเกสรเมีย และรังไข่มีขนยาว ผล เป็นฝักยาว รูปแท่งกลม กว้าง 1.5-2 ซม. ยาว 20-60 ซม. ฝักแก่ไม่แตก แต่จะหลุดร่วงทั้งฝัก และหักแตกเป็นชิ้น เมล็ด มีเนื้อเหนียวสีดำหุ้ม
-
ไม้ต้น สูงได้ถึง 15 ม. หูใบขนาดเล็ก ร่วงเร็ว ใบประกอบยาว 30–40 ซม. มีใบย่อย 3–8 คู่ รูปไข่หรือแกมรูปขอบขนาน ยาว 7–13 ซม. ปลายแหลม โคนรูปลิ่ม ก้านใบย่อยยาว 0.5–1 ซม. ช่อดอกห้อยลง ยาว 20–60 ซม. ใบประดับยาวประมาณ 1 ซม. ร่วงเร็ว ก้านดอกยาว 3–5 มม. กลีบเลี้ยงรูปไข่แคบ ยาว 1–1.5 ซม. ดอกสีเหลือง กลีบรูปไข่กว้าง ยาว 2.5–3.5 ซม. มีก้านสั้น ๆ เกสรเพศผู้อันยาว 3 อัน ก้านชูอับเรณูยาว 3–4 ซม. โค้งงอ อับเรณูยาวประมาณ 5 มม. มีรูเปิดที่โคน อันสั้น 4 อัน ก้านชูอับเรณูยาว 0.6–1 ซม. ตรง ลดรูป 3 อัน รังไข่และก้านเกสรเพศเมียมีขนกำมะหยี่ ฝักรูปทรงกระบอก ห้อยลง ยาว 20–60 ซม. เส้นผ่านศูนย์กลาง 1.5–2.5 ซม. เมล็ดรูปรี แบน สีน้ำตาลเป็นเงา ยาวประมาณ 1 ซม. มีผนังกั้นบาง ๆ
ระบบนิเวศ :
-
ขึ้นตามป่าเบญจพรรณ และป่าเต็งรัง
การกระจายพันธุ์ :
-
เอเชียตะวันออกเฉียงใต้
รายละเอียดอื่นๆ ของแหล่งที่พบ :
-
พื้นที่ชุ่มน้ำหนองบงคาย
-
น่าน
-
ดอนศิลา
-
ดอยพระบาท
-
ทับพญาลอ
-
ภูสันเขียว
-
เขาค้อ
-
เขาย่า
-
เขื่อนศรีนครินทร์
-
คลองลาน
-
แจ้ซ้อน
-
ดอยภูนาง
-
ตากสินมหาราช
-
น้ำตกพาเจริญ
-
น้ำตกแม่สุรินทร์
-
พุเตย
-
ภูกระดึง
-
ภูซาง
-
ภูสวนทราย
-
แม่ยม
-
แม่วาง
-
ศรีน่าน
-
ศรีลานนา
-
สาละวิน
-
เอราวัณ
-
เขาชมภู่
-
เขาสนามเพรียง
-
เชียงดาว
-
ดอยผาช้าง
-
ดอยเวียงหล้า
-
ดอยหลวง
-
ถ้ำเจ้าราม
-
ทุ่งใหญ่นเรศวร
-
น้ำปาด
-
ภูขัด
-
ภูกระแต
-
ภูทอง
-
ภูวัว
-
แม่จริม
-
แม่ตื่น
-
แม่ยวมฝั่งขวา
-
ลำน้ำน่านฝั่งขวา
-
ลุ่มน้ำปาย
-
เวียงลอ
-
สลักพระ
-
ห้วยขาแข้ง
-
อมก๋อย
-
อุ้มผาง
-
ตาพระยา
-
ไร่
-
จังหวัดลำปาง
-
จังหวัดสมุทรปราการ
-
จังหวัดนนทบุรี
-
จังหวัดขอนแก่น
-
จังหวัดสุราษฎร์ธานี
-
จังหวัดสงขลา
แหล่งที่พบภายในประเทศ :
-
แพร่,น่าน
-
พื้นที่ชุ่มน้ำบึงราชนก/พิษณุโลก
-
เชียงราย
-
ลำปาง
-
พะเยา, เชียงราย
-
อุตรดิตถ์
-
เพชรบูรณ์
-
พัทลุง
-
กาญจนบุรี
-
กำแพงเพชร
-
พะเยา
-
ตาก
-
แม่ฮ่องสอน
-
สุพรรณบุรี
-
เลย
-
ลำปาง, แพร่
-
เชียงใหม่
-
น่าน
-
ชลบุรี
-
พะเยา, น่าน
-
แพร่
-
สุโขทัย, ลำปาง
-
กาญจนบุรี, ตาก
-
พิษณุโลก
-
บึงกาฬ
-
แพร่, อุตรดิตถ์
-
อุทัยธานี, กาญจนบุรี, ตาก
-
บุรีรัมย์, สระแก้ว
-
ฉะเฉิงเทรา
-
สมุทรปราการ
-
นนทบุรี
-
ขอนแก่น
-
สุราษฎร์ธานี
-
สงขลา
การขยายพันธุ์ :
-
โดยการเพาะเมล็ด ตอนกิ่ง
-
การเพาะเมล็ด
ข้อมูลการนำไปใช้ประโยชน์
รายละเอียดการนำมาใช้ประโยชน์
-
ไม้ดอกไม้ประดับ
-
ต้มกิน แก้ไทฟอยด์
-
4.1 Medicine for human (ยารักษาโรคมนุษย์)
-
นิยมปลูกเป็นไม้ประดับ คูน หรือราชพฤกษ์ เป็นหนึ่งในไม้มงคล 9 ชนิด เนื้อไม้นิยมใช้ทำเสาหลักเมือง เนื้อไม้และเปลือกลำต้นให้น้ำฝาด ใช้ฟอกหนัง เนื้อในฝักเป็นยาระบาย ช่วยบรรเทาอาการแน่นหน้าอก ฟอกหรือชำระน้ำดี แก้ลมเข้าข้อหรือขัดข้อ ดอกเป็นยาแก้ไข้ ยาระบาย ดอกคูนเป็นดอกไม้ประจำชาติไทย ตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 2 ตุลาคม พ.ศ. 2544 เป็นไม้หวงห้ามประเภท ก. ไม้หวงห้ามธรรมดัตามบัญชีท้ายพระราชกฤษฎีกากำหนดไม้หวงห้าม พ.ศ. 2530 และเป็นไม้มีค่าที่เป็นหลักทรัพย์ค้ำประกันโดย ธ.ก.ส.
ข้อมูลภูมิปัญญา
-
ไม้ต้นมงคลที่เรามองข้าม :: คนไทยส่วนใหญ่มักจะมีความเชื่อ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องที่เกี่ยวกับการดำรงชีวิตประจำวัน การประกอบพิธีทางศาสนา การเฉลิมฉลอง หรือเทศกาลต่าง ๆ ที่มีทั้งเหมือนและแตกต่างกันไป ไม่มากก็น้อย นอกจากนี้ ต้นไม้มงคล ก็เป็นอีกหนึ่งความเชื่อของคนไทยที่มีอยู่มายาวนาน บางชนิดเกี่ยวพันถึงการประกอบพิธีมงคล บางชนิดปลูกเพื่อเสริมความเจริญรุ่งเรืองให้เจ้าของบ้านและผู้อยู่อาศัย และบางส่วนของต้นนั้นยังมีสรรพคุณเป็นยารักษาอาการเจ็บป่วยต่าง ๆ ได้ ตัวอย่างเช่น ราชพฤกษ์ (Cassia fistula L.) • ชื่อเรียกอื่น ๆ : คูน, ลมแล้ง, ลักเกลือ, ลักเคย, อ้อดิบ, กุเพยะ• ความเชื่อเกี่ยวกับราชพฤกษ์ : เป็นไม้มงคลที่ควรปลูกในทิศตะวันตกเฉียงใ
สถานภาพการคุกคาม
สถานภาพการคุกคาม (โลก) :
-
สิ่งมีชีวิตที่มีสถานภาพเป็นกังวลน้อยที่สุด Least Concern: LC (IUCN, 2018)
ที่มาของข้อมูล
กองจัดการสิ่งแวดล้อมธรรมชาติและศิลปกรรม
องค์การสวนพฤกษศาสตร์
รายงานฉบับสมบูรณ์โครงการเพิ่มประสิทธิภาพการจัดการพื้นที่ชุ่มน้าของประเทศไทย สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม, 2561
กลุ่มงานพฤกษศาสตร์ป่าไม้ สำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่าไม้และพันธุ์พืช กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช
รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report) ระบบนิเวศภูเขา (Mountain Ecosystem) โครงการติดตามและวิเคราะห์ประเมินสถานภาพความหลากหลายทางชีวภาพ ในพื้นที่วิกฤตทางความหลากหลายทางชีวภาพ (Biodiversity Hotspots) จังหวัดอุตรดิตถ์ แพร่ น่าน และพะเยา, ศูนย์วิจัยป่าไม้ คณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ 28 กันยายน 2554
บริษัท ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)
กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม
รายงาน โครงการเพิ่มประสิทธิภาพ การจัดการพื้นที่ชุ่มน้ำของประเทศไทย: การจัดทำแนวทางการปฏิบัติที่ดีในการฟื้นฟูและบริหารจัดการพื้นที่ชุ่มน้ำในเมือง (ภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ)
กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช
ทรัพยากรธรรมชาติของคนชายโขง, กองทุนสิ่งแวดล้อม สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ป่าชุมชน บ.ทุ่ง ต.แจ้ซ้อน อ.เมืองปาน
บริษัท โตโยต้า มอเตอร์ ประเทศไทย จำกัด
ศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินช้อนอันเนื่องมาจากพระระราชดำริ
บริษัท ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน), 2563
การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย
กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม
IUCN Red List
สำนักงานพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพ (องค์การมหาชน)
คู่มือพันธ์ุไม้ท้องถิ่น ตำบลแม่กิ๊ก อ.ขุนยวม จ.แม่ฮ่องสอน
รูปภาพสิ่งมีชีวิต
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
ศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินช้อนอันเนื่องมาจากพระระราชดำริ
ปรับปรุงล่าสุด :
26 พ.ค. 2568
ที่มา :
ศูนย์การเรียนรู้ความหลากหลายทางชีวภาพและความยั่งยืน "ชีวพนาเวศ"
ปรับปรุงล่าสุด :
15 พ.ค. 2568
สิ่งมีชีวิตที่เกี่ยวข้อง
Pomatocalpa naevatum
Ixora lucida
Ridsdalea wittii
Zingiber gracile
Gracilaria bangmeiana
Trichosanthes erosa