- ไม้ล้มลุก ไม้น้ำ ลักษณะคล้ายผักตบ ใบกลม ริมใบเป็นจักๆ คล้ายกับมีครึ่งใบ ใบหนาแข็ง ก้านใบแผ่ออกเป็นรัศมีวงกลม มีผลออกจากกระจุกต้นคล้ายเขาควาย ผลอ่อนมีสีม่วงแดง เมื่อแก่จัดจะมีสีดำ เนื้อในผลมีรสหวานมัน ใช้รับประทานเป็นอาหาร ไม้ล้มลุกลอยผิวน้ำ รากหยั่งลงดิน มีไหล ใบ เป็นใบเดี่ยว เรียงเวียนถี่เป็นกระจุก ส่วนใหญ่ลอยบนผิวน้ำ รูปไข่แกมรูปสี่เหลี่ยมข้าวหลามตัด กว้าง 4-7 ซม. ยาว 4-9 ซม. ปลายแหลมโคนรูปลิ่ม ขอบหยักซี่ฟัน ด้านบนสีเขียวเข้ม เป็นมัน ด้านล่างสีม่วงอมแดง มีขน เส้นแขนงใบข้างละ 3-5 เส้น เห็นชัดทางด้านล่าง ก้านใบยาว 5-20 ซม. สีม่วงแดง บริเวณกลางก้านโป่งพองเป็นกระเปาะใหญ่ ก้านใบบริเวณรอบในของกระจุกสั้นกว่าก้านใบรอบนอกที่อยู่ถัดออกไปเป็นลำดับ ใบบางส่วนที่อยู่ในน้ำมีลักษณะคล้ายรากเป็นเส้นฝอยแตกแขนงแบบขนนก หูใบเล็กมาก ดอกเป็นดอกเดี่ยว ออกตามซอกใบ ก้านดอกใหญ่ กลีบเลี้ยงโคนเชื่อมติดกันเป็นหลอดสั้น ปลายแยก 4 แฉก รูปไข่แกมรูปขอบขนาน ยาว 6-9 มม. ด้านนอกมีขน ด้านในเกลี้ยง กลีบติดทน 2 กลีบเจริญเติบโตต่อไปเมื่อเป็นผลมีลักษณะคล้ายเขาสัตว์ ยาว 2-3 ซม. กลีบดอกสีขาว มี 4 กลีบ รูปขอบขนานแกมรูปไข่กลับ ยาว 0.7-1 ซม. เกสรเพศผู้ 4 อัน ก้านชูอับเรณูเรียว อับเรณูเล็ก จานฐานดอกสีเหลือง ขอบหยัก มีขน รังไข่กึ่งใต้วงกลีบ มี 2 ช่อง แต่ละช่องมีออวุล 1 เม็ด ก้านเกสรเพศเมียสั้น ยอดเกสรเพศเมียเป็นตุ่ม ผล แบบผลเปลือกแข็งเมล็ดเดียว เติบโตในน้ำ เป็นฝักรูปคล้ายหน้าวัวหรือหน้าควายและมีเขาโค้ง ปลายแหลมหรือทู่ กว้าง 2-4 ซม. ยาว 5-8 ซม. ผลแก่สีดำ เปลือกนอกบาง เนื้อในเมล็ดสีขาว มีแป้งมาก รสมันหวาน กินได้ ในประเทศไทยมี 2 พันธุ์ คือ พันธุ์ที่มีผลเขายาวโค้ง ปลายแหลม เรียก กระจับเขาแหลม และพันธุ์ที่ผลมีเขายาว โค้ง ปลายทู่ เรียก กระจับเขาทู่

- พืชชนิดนี้มีถิ่นกำเนิดในทวีปเอเชีย ในประเทศไทยพบทั่วทุกภาค ตามแหล่งน้ำจืด เป็นพืชปลูกเก็บผลขาย และปลูกเป็นไม้ประดับ ในต่างประเทศพบที่ประเทศจีน อินเดีย และประเทศในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้