Toggle navigation
หน้าแรก
ข้อมูลสิ่งมีชีวิต
สัตว์
พืช
จุลินทรีย์ และ สิ่งมีชีวิตที่เกี่ยวข้อง
เกี่ยวกับ TH-BIF
การพัฒนา TH-BIF
หน่วยงานเครือข่ายที่สนับสนุนข้อมูล
การจัดกลุ่มสิ่งมีชีวิต
แนวทางปฏิบัติในการสร้างธรรมมาภิบาลข้อมูลของระบบคลังข้อมูลฯ
ข้อมูลเชิงพื้นที่
แผนที่แสดงข้อมูลความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศไทย
ข้อมูลเชิงพื้นที่ของพื้นที่นำร่อง
ข้อมูลสำรวจ
แผนที่แสดงข้อมูลความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศไทย NEW
ข้อมูลเฉพาะเรื่อง
ผู้เชี่ยวชาญ
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญ
ลงทะเบียนผู้เชี่ยวชาญ
ข่าวประชาสัมพันธ์
ติดต่อเรา
เอกสารเผยแพร่
แบบประเมินผลความพึงพอใจ
แบบประเมินความพึงพอใจ NEW
LOGIN
ข้อมูลสิ่งมีชีวิต
หน้าแรก
ข้อมูลสิ่งมีชีวิต
Tiliacora triandra
Tiliacora triandra
ชื่อวิทยาศาสตร์แบบเต็ม:
Tiliacora triandra
Diels
ชื่อสามัญ::
-
YA NANG
-
Bamboo grass
ชื่อไทย:
-
ย่านาง
-
เถาย่านาง
-
ย่านาง/หญ้านาง
ชื่อท้องถิ่น::
-
จ้อยนาง เถาวัลย์เขียว ยาดนาง
-
จ้อยนาง (เชียงใหม่) เถาวัลย์เขียว (กลาง) ยาดนาง วันยอ (สุราษฎร์ธานี) เถาร้อยปลา ปู่เจ้าเขาเขียว เถาย่านาง ย่านางขาว ย่านนาง หญ้าภคินี
-
เถาย่านาง เถาวัลย์เขียว (กลาง) จ้อยนาง(เชียงใหม่) ยาดนาง (สุราษฎร์ธานี) ผักจอยนาง เครือย่านาง ปู่เจ้า
อาณาจักร::
Plantae
ไฟลัม::
Tracheophyta
ชั้น::
Magnoliopsida
อันดับ:
Ranunculales
วงศ์::
Menispermaceae
สกุล:
Tiliacora
วันที่อัพเดท :
17 ส.ค. 2563 09:43 น.
วันที่สร้าง:
17 ส.ค. 2563 09:43 น.
ข้อมูลทั่วไป
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :
-
ไม้เถาเลื้อย อายุหลายปี ยาว ๑ – ๓ ม. ใบเดี่ยว เรียงสลับสีเขียวเข้ม ดอกออกเป็นช่อ แตกแขนงขนาดเล็ก มีดอกย่อยสีเหลืองขนาดเล็ก ผลรูปทรงกลม สีเขียว เมื่อสุกเปลี่ยนเป็นสีส้มแดง ออกดอกช่วงเดือนมีนาคม – พฤษภาคม ขยายพันธุ์โดยการปักชำกิ่ง
-
ไม้เถา มีรอยแผลเป็นตามเถาและกิ่ง มีขนประปรายหรือเกลี้ยง ใบ เป็นใบเดี่ยว เรียงเวียน รูปรี รูปใบหอก หรือรูปไข่ กว้าง 2-4(-8.5) เซนติเมตร ยาว 6.5–11(-17) เซนติเมตร ปลายแหลมหรือมน โคนสอบแคบ โค้งกว้าง หรือรูปกึ่งหัวใจ ขอบเรียบ ผิวเกลี้ยง เนื้อคล้ายกระดาษ มีเส้นใบออกจากโคนหรือใกล้โคน 3-5 เส้น และมีเส้นแขนงใบข้างละ 2-6 เส้น ปลายเส้นโค้งจรดกับเส้นถัดไปก่อนถึงขอบใบ ก้านใบยาว 0.5-2 เซนติเมตร ดอก เป็นช่อแยกเพศต่างช่อร่วมต้น อาจเป็นแบบช่อกระจะเทียม ช่อกระจุกมีก้าน มีดอก 1-3 ดอก ออกตามซอกใบหรือตามเถา ยาว 2-8(-17) เซนติเมตร ก้านช่อดอกยาวประมาณ 0.5 เซนติเมตร ช่อดอกเพศผู้สีเหลือง กลีบเลี้ยงมี 6–12 กลีบ เรียงซ้อนกันเป็นชั้น ชั้นนอกสุดมีขนาดเล็กที่สุด ชั้นในมีขนาดใหญ่กว่ารูปรีกว้าง ยาวประมาณ 2 มิลลิเมตร ค่อนข้างเกลี้ยง กลีบดอกเล็กมาก มี 3 หรือ 6 กลีบ รูปขอบขนานแกมรูปรี ยาวประมาณ 1 มิลลิเมตร ปลายเว้าตื้น เกลี้ยง เกสรเพศผู้มี 3 อัน รูปกระบอง ยาว 1.5-2 มิลลิเมตร ดอกเพศเมียคล้ายดอกเพศผู้ แต่กลีบเลี้ยงชั้นในรูปกลม ยาวประมาณ 2 มิลลิเมตร ด้านนอกมีขนประปราย กลีบดอกมี 6 กลีบ รูปรีแกมรูปขอบขนาน ยาวประมาณ 1 มิลลิเมตร เกสรเพศเมียมีคาร์เพล 8-9 คาร์เพล ติดอยู่บนก้านชูเกสรเพศเมียสั้น ๆ แต่ละคาร์เพลยาวไม่ถึง 1 มิลลิเมตร ยอดเกสรเพศเมียไม่มีก้าน ผล แบบผลผนังชั้นในแข็ง รูปไข่กลับ กว้าง 6-7 มิลลิเมตร ยาว 0.7-1 เซนติเมตร ผิวเกลี้ยง ผนังชั้นในมีสันเรียงไม่เป็นระเบียบ เมื่ออ่อนสีเขียว สุกสีแดง เมล็ด รูปเกือกม้า
-
ใบกว้าง 2.8-3.5 เซนติเมตร ยาว 9.1-10.8 เซนติเมตร ก้านใบยาว 1.1-1.7 เซนติเมตร
รายละเอียดอื่นๆ ของแหล่งที่พบ :
-
พื้นที่ชุ่มน้ำหนองบงคาย
-
จังหวัดนครราชสีมา
-
แม่น้ำภาชี
-
สุรินทร์
การกระจายพันธุ์ :
-
พืชชนิดนี้มีเขตกระจายพันธุ์ตั้งแต่ประเทศอินเดียตอนเหนือ (รัฐอัสสัม) พม่า กัมพูชา ลาว เวียดนาม และคาบสมุทรมาลายู ในประเทศไทยพบได้ทุกภาค มักพบขึ้นตามเขาหินปูน ในป่าดิบใกล้ทะเล ตามริมน้ำในป่าละเมาะ พบมากตามที่รกร้าง ตั้งแต่ระดับน้ำทะเลถึงที่สูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 300 เมตร ออกดอกและติดผลประมาณเดือนธันวาคมถึงกรกฎาคม
ลักษณะทางสัณฐานวิทยา :
-
ไม้เถาเลื้อยพัน กิ่งอ่อนมีขนอ่อนปกคลุม เมื่อแก่แล้วผิวค่อนข้างเรียบ
ราก : มีขนาดใหญ่
ใบ : เป็นใบเดี่ยว ออกติดกับลำต้นแบบสลับ รูปร่างใบคล้ายรูปไข่หรือรูปไข่ขอบขนานปลายใบเรียว ฐานใบมน ขนาดใบยาว 5 - 10 ซม. กว้าง 2 - 4 ซม. ขอบใบเรียบ ก้านใบยาว 1 ซม.
ดอก : ออกตามซอกโคนก้านใบเป็นช่องยาว 2 - 5 ซม. ช่อหนึ่ง ๆ มีดอกขนาดเล็กสีเหลือง 3 - 5 ดอก ดอกแยกเพศอยู่คนละต้นไม่มีกลีบดอก
ผล : รูปร่างกลมรีขนาดเล็ก สีเขียว เมื่อแก่กลายเป็นสีเหลืองอมแดงและกลายเป็นสีดำ
-
ไม้เถา เลื้อยพัน ลักษณะเป็นพืชใบเดี่ยวเรียงสลับ รูปขอบขนานแกมรูปไข่ (ovate-oblong) หรือรูปใบหอกแกมรูปไข่ (ovate-lanceolate) หน้าใบและหลังใบมีขนสั้น จำนวนเล็กน้อย จะมองเห็นได้ชัดเจนเมื่อใช้แว่นขยาย แผ่นใบมีสีเขียวเข้ม ออกดอกตามซอกใบแยกเพศคนละต้น ไม่มีกลีบดอก ต้นเพศผู้จะมีดอกสีน้ำตาล อับเรณูสีเหลืองอ่อน ดอกย่อยของต้นเพศผู้จะมีขนาดเล็ก ก้านช่อดอกมีขนสั้นๆละเอียดปกคลุมหนาแน่น ผลเป็นผลกลุ่ม เมื่อแก่จะมีสีแดงอมส้ม ออกดอกช่วงเดือนเมษายน
การขยายพันธุ์ :
-
การเพาะเมล็ด หรือใช้เหง้าเถาที่เลื้อย
ถิ่นกำเนิด :
-
ไทย
แหล่งที่พบภายในประเทศ :
-
นครราชสีมา
-
ราชบุรี
-
สุรินทร์
ข้อมูลการนำไปใช้ประโยชน์
รายละเอียดการนำมาใช้ประโยชน์
-
สรรพคุณตามตำราไทย ใบ แก้อาการเคล็ดบวม แก้บวม แก้ปวดเมื่อย เหง้า แก้อาการเคล็ดบวม แก้เคล็ดขัดยอก ฟกบวม ช่วยขับประจำเดือนให้สะดวก แก้บิด สมานลำไส้ ราก ระงับประสาท ทำให้สลบ ไม่ระบุส่วนที่ใช้ แก้กระเพาะอาหารเป็นพา แก้ลำไส้เป็นแผล แก้ช้ำ บวม เป็นยาบำรุงกำลัง ยาอายุวัฒนะ แก้อาการบอบช้ำ
-
ต้มกิน แก้ถอนพิษ
-
4.1 Medicine for human (ยารักษาโรคมนุษย์)
ข้อมูลภูมิปัญญา
-
สมุนไพรล้างพิษ :: 1. ย่านาง (Tiliacora triandra (Colebr.) Diels) ชื่ออื่น ๆ : จ้อยนาง, เถาย่านาง, เถาวัลย์เขียว, ยาดนาง, ย่านวันยอ, จอยนาง, ปู่เจ้าเขาเขียว และขันยอ สรรพคุณและการใช้ประโยชน์ : - ใบ : สำหรับรับประทาน โดยการนำใบไปต้มกับน้ำสะอาดแล้วดื่ม เพื่อถอนพิษ แก้ไข้ แก้รากสาด ไข้หัว ลิ้นกระด้างคางแข็ง กวาดคอ แก้ไข้ฝีดาษ และไข้ดำแดง, สำหรับใช้ภายนอก โดยการนำใบไป (1) ตำและพอกตรงจุดที่มีรอยฟกช้ำ มีสิว และมีฝีหนองทันที (2) คั้นให้ได้น้ำและผสมดินสอพอง ทาบริเวณหัวสิวหรือบริเวณที่เป็นฝีหนอง นอกจากนี้ เมื่อ (3) ขยี้ใบให้ได้สีเขียวมากที่สุด นำไปหมักผมและทิ้งไว้ 1 คืน และล้างออก เป็นการบำรุงผมและแก้ปัญหาผมร่วงให้ดีขึ้น
ที่มาของข้อมูล
องค์การสวนพฤกษศาสตร์
รายงานฉบับสมบูรณ์โครงการเพิ่มประสิทธิภาพการจัดการพื้นที่ชุ่มน้าของประเทศไทย สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม, 2561
กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก
กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม
พืชอาหารสัตว์พื้นเมือง เล่ม 1
กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช
หนังสือ พรรณไม้มีคุณค่าจากป่าสาธารณะประโยชน์ บ้านทำนบ, กองทุนสิ่งแวดล้อม สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ทรัพยากรธรรมชาติของคนชายโขง, กองทุนสิ่งแวดล้อม สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
สำนักงานพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพ (องค์การมหาชน)
กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก
คู่มือพันธ์ุไม้ท้องถิ่น ตำบลแม่กิ๊ก อ.ขุนยวม จ.แม่ฮ่องสอน
สิ่งมีชีวิตที่เกี่ยวข้อง
หนอนตายอยาก
Clitoria hanceana
เกล็ดนาค
Dischidia acutifolia
Paraderris montana
Rinorea sclerocarpa
Amorphophallus yunnanensis
มะเขือขื่น
Beilschmiedia globularia