Toggle navigation
หน้าแรก
ข้อมูลสิ่งมีชีวิต
สัตว์
พืช
จุลินทรีย์ และ สิ่งมีชีวิตที่เกี่ยวข้อง
เกี่ยวกับ TH-BIF
การพัฒนา TH-BIF
หน่วยงานเครือข่ายที่สนับสนุนข้อมูล
การจัดกลุ่มสิ่งมีชีวิต
แนวทางปฏิบัติในการสร้างธรรมมาภิบาลข้อมูลของระบบคลังข้อมูลฯ
ข้อมูลเชิงพื้นที่
ข้อมูลเชิงพื้นที่ของพื้นที่นำร่อง
ข้อมูลสำรวจ
แผนที่แสดงข้อมูลความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศไทย NEW
ข้อมูลเฉพาะเรื่อง
ผู้เชี่ยวชาญ
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญ
ลงทะเบียนผู้เชี่ยวชาญ
ข่าวประชาสัมพันธ์
ติดต่อเรา
เอกสารเผยแพร่
แบบประเมินผลความพึงพอใจ
แบบประเมินความพึงพอใจ NEW
LOGIN
ข้อมูลสิ่งมีชีวิต
หน้าแรก
ข้อมูลสิ่งมีชีวิต
Aquilaria crassna
Aquilaria crassna
ชื่อวิทยาศาสตร์แบบเต็ม:
Aquilaria crassna
Pierre
ชื่อสามัญ::
-
Eagle wood
ชื่อไทย:
-
กฤษณา
-
กฤษณา, ไม้หอม
ชื่อท้องถิ่น::
-
ไม้หอม, Eagle wood
-
Kritsana
-
กฤษณา (ภาคตะวันออก) ไม้หอม (ภาคใต้)
อาณาจักร::
Plantae
ไฟลัม::
Tracheophyta
ชั้น::
Magnoliopsida
อันดับ:
Malvales
วงศ์::
Thymelaeaceae
สกุล:
Aquilaria
วันที่อัพเดท :
21 ก.ค. 2569 15:29 น.
วันที่สร้าง:
21 ก.ค. 2569 15:29 น.
ข้อมูลทั่วไป
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :
-
ไม้ต้นขนาดใหญ่ สูง ๒๕ - ๔๐ เมตร เปลือกเรียบสีเทา ตามยอดมีขนสีขาว ใบเดี่ยว เรียงเวียนสลับ รูปรีหรือรูปไข่ ปลายเรียวแหลม โคนใบสอบมน ขอบใบเรียบ มักมีขนตามขอบใบ ผิวใบด้านบนสีเขียวเป็นมัน ด้านล่างสีจางกว่า ดอก ออกเป็นช่อสั้นๆ ที่ปลายยอดและซอกใบ สีเขียวอ่อน กลีบดอก ๕ กลีบ ผลรูปไข่
-
ไม้ต้น สูงได้ถึง 30 ม. มีขนสั้นนุ่มตามกิ่งอ่อน ก้านใบ ก้านช่อดอก และก้านดอก ใบรูปรีหรือรูปไข่กลับ ยาว 6–12 ซม. แผ่นใบมีขนประปรายตามขอบใบและเส้นกลางใบ ก้านใบยาว 3–7 มม. ก้านช่อดอกยาว 3–5 มม. มี 4–6 ดอกในแต่ละช่อ ก้านดอกยาว 0.5–1 ซม. กลีบเลี้ยงมีขนประปราย รูปรี ยาว 3–4 มม. ขยายในผล กลีบดอกยาว 1–1.5 มม. มีขนยาวหนาแน่น รังไข่มีขนประปราย ผลรูปรีเกือบกลม ยาว 2.5–3.5 ซม. มีขนประปราย เมล็ดรูปรี ยาวประมาณ 1 ซม.
-
ไม้ต้น กฤษณาชนิด A. crassna Pierre ex Lecomte เป็นไม้ต้น ใบและดอกมีลักษณะเหมือนชนิด A. malaccensis Lam. แต่ก้านดอกยาวกว่า กลีบเลี้ยงขนาดใหญ่ และเป็นผลเมื่อขยายใหญ่ขึ้น ยาวได้ถึง 1.5 ซม. ผล ค่อนข้างกลมมีขนประปราย กว้าง 2-2.5 ซม. ยาว 2.5-3.5 ซม. ที่โคนผลมีกลีบเลี้ยงติดทน เมล็ด กว้างประมาณ 5 มม. ยาวประมาณ 1 ซม.
การกระจายพันธุ์ :
-
พบในประเทศลาว กัมพูชา และเวียดนาม ในประเทศไทยพบทางภาคเหนือ ภาคกลาง ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคตะวันออกเฉียงใต้ ตามเชิงเขาและไหล่เขาในป่าดิบแล้ง ที่ระดับความสูง ๑๕๐ - ๘๐๐ เมตร
-
Indochina; N, C & SE Thailand: Nakhon Nayok (Khao Yai), Prachin Buri, Chanthaburi and Trat
-
A. crassna Pierre ex Lecomte มีเขตการกระจายพันธุ์ในประเทศไทยทางภาคกลางและภาคตะวันออกเฉียงใต้ ขึ้นในป่าดิบแล้ง ในต่างประเทศพบที่ภูมิภาคอินโดจีน
ลักษณะทางสัณฐานวิทยา :
-
ไม้ต้น
-
ต้นกฤษณา เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ มีความสูงประมาณ 18-30 เมตร วัดขนาดรอบลำต้นได้ความยาวประมาณ 1.5-1.8 เมตร ลักษณะของต้นเป็นทรงพุ่มเจดีย์ต่ำ ๆ หรือเป็นรูปกรวย ลำต้นเปลาตรง เปลือกต้นเรียบมีสีเทาอมขาว เปลือกมีความหนาประมาณ 5-10 มิลลิเมตร เมื่ออายุมาก ๆ เปลือกนอกจะแตกเป็นร่องยาวตื้น ๆ ส่วนเปลือกด้านในจะมีสีขาวอมเหลือง ต้นมีรูระบายอากาศสีน้ำตาลอ่อนอยู่ทั่วไป ตามกิ่งอ่อนจะมีขนสีขาวปกคลุมอยู่ มักมีพูพอนที่โคนต้นเมื่อมีอายุมาก ต้นกฤษณาชอบขึ้นในที่ชุ่มชื้น จึงมักพบได้ทั่วไปตามป่าดงดิบทั้งชื้นและแล้ง หรือที่ราบใกล้กับแม่น้ำลำธาร
การขยายพันธุ์ :
-
1. การขุดกล้าไม้จากบริเวณต้นแม่มาปลูกในเรือนเพาะชำ จนกล้าไม้มีอายุได้ 1 ปีจึงค่อยย้ายไปปลูกในแปลง
2. การตอนกิ่ง
3. การปักชำ
4. การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อกฤษณาในสภาพปลอดเชื้อ
แหล่งที่พบภายในประเทศ :
-
สระบุรี, นครราชสีมา, ปราจีนบุรี, นครนายก
-
นครราชสีมา, ปราจีนบุรี
-
สระแก้ว
-
ฉะเฉิงเทรา
-
สมุทรปราการ
รายละเอียดอื่นๆ ของแหล่งที่พบ :
-
เขาใหญ่
-
ทับลาน
-
ปางสีดา
-
ไร่
ข้อมูลการนำไปใช้ประโยชน์
รายละเอียดการนำมาใช้ประโยชน์
-
สมุนไพร,เครื่องจักสานและเครื่องใช้สอย,เครื่องสำอางค์,เครื่องหอม,ไม้กฤษณาเผาไฟให้กลิ่นหอม ในยุโรปนิยมนำมาปรุงเป็นน้ำหอม ผงไม้หอมใช้โรยบนเสื้อผ้าหรือบนร่างกายเพื่อฆ่าหมัดและเหา ยาพื้นบ้านของอินเดียและอีกหลายประเทศในทวีปเอเชียใช้เป็นส่วนผสมในยาหอม ยาบำรุง ยากระตุ้นหัวใจ และยาขับลม ในแหลมมลายูใช้ไม้หอมเป็นส่วนผสมในเครื่องสำอางและใช้บำบัดโรคผิวหนัง เปลือกต้นให้เส้นใยใช้ทำเชือก ถุง ย่าม และกระดาษ
-
เนื้อไม้ไม่ค่อยทนทาน ในเนื้อไม้มักมีการสะสมสารกฤษณาซึ่งเป็นสารประกอบอินทรีย์ที่เกิดสะสมอยู่ในเนื้อไม้เรียกว่า 'เรซิน' มีน้ำมันหอมระเหยทำให้เนื้อไม้เปลี่ยนจากสีขาวเป็นสีน้ำตาลไปจนถึงสีดำและมีกลิ่นหอม นำไปสกัดเป็นน้ำหอมได้ ในอินเดียและหลายประเทศในเอเชียใช้เป็นส่วนผสมในยาหอม ยาบำรุง ยากระตุ้นหัวใจ และยาขับลม เนื้อไม้ใช้ทำธูป ชาวอินเดีย อาหรับและปาร์ซีนิยมนำไม้มาเผาไฟเพื่ออบห้องให้มีกลิ่นหอม เปลือกลำต้นให้เส้นใย ใช้ทำเชือกและทอกระสอบ ไม้กฤษณา ไม่เป็นไม้หวงห้ามตามพระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. 2484 แต่ชิ้นไม้กฤษณาและกฤษณาถูกกำหนดให้เป็นของป่าหวงห้ามตามพระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. 2484 โดยจะเป็นของป่าหวงห้ามเฉพาะชิ้นไม้กฤษณาและกฤษณาที่เกิดขึ้นในเขตป่า (ตาม พรบ. ดังกล่าว) เท่านั้น ในที่ดินที่มิใช่ป่าก็จะไม่ใช่ของป่าหวงห้าม และเป็นไม้มีค่าที่เป็นหลักทรัพย์ค้ำประกันโดย ธ.ก.ส.
สถานภาพการคุกคาม
สถานภาพการคุกคาม (ไทย) :
-
สิ่งมีชีวิตที่มีสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ Vulnerable: VU (ONEP, 2549)
บัญชีแนบท้ายประกาศอนุสัญญา Cites
CITES โลก
- บัญชีหมายเลข II (ประกาศใช้เมื่อ 2023-02-23)
CITES ไทย
- บัญชีหมายเลข II
ข้อมูลพันธุกรรมอ้างอิง
Number
Accession number
Bioproject
DNA fingerprint
1
PRJEB71582
1057698
2
PRJNA689678
689678
3
PRJNA553882
553882
Number
Accession number
Bioproject
DNA fingerprint
ที่มาของข้อมูล
องค์การสวนพฤกษศาสตร์
ONEP Biodiversity Series Vol. 17 : Thailand Red Data : Plants (2006)
กลุ่มงานพฤกษศาสตร์ป่าไม้ สำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่าไม้และพันธุ์พืช กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช
กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก
กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม
กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช
ศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินช้อนอันเนื่องมาจากพระระราชดำริ
บริษัท ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน), 2563
กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม
รูปภาพสิ่งมีชีวิต
ที่มา :
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ปรับปรุงล่าสุด :
22 ก.ค. 2569
ที่มา :
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ปรับปรุงล่าสุด :
22 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
โครงการประเมินการสะสมคาร์บอนในพื้นที่สีเขียว
ปรับปรุงล่าสุด :
1 ก.ค. 2569
ที่มา :
ศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินช้อนอันเนื่องมาจากพระระราชดำริ
ปรับปรุงล่าสุด :
26 พ.ค. 2568
ที่มา :
ศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินช้อนอันเนื่องมาจากพระระราชดำริ
ปรับปรุงล่าสุด :
26 พ.ค. 2568
สิ่งมีชีวิตที่เกี่ยวข้อง
Sporobolus fertilis
Dendrobium lagarum
Dumasia villosa
Piper ramipilum
Herminium coiloglossum
Gymnogrammitis dareiformis