- ไม้ต้นขนาดกลางถึงใหญ่ สูง ๑๕ - ๓๐ เมตร เปลือกต้นเรียบเป็นมัน สีเทาหรือสีเทาอ่อนอมขาว แตกร่อนเป็นหลุมตื้นๆ ตลอดลำต้น ใบเดี่ยว เรียงตรงข้ามหรือเกือบตรงข้าม แผ่นใบรูปใบหอก รูปรี หรือรูปขอบขนาน ปลายใบเป็นติ่งแหลม หรือมน ก้านช่อดอกและดอกตูมมีขนสีน้ำตาลอ่อนปกคลุม ดอกย่อยสีชมพูอ่อนหรือม่วง ผลแห้งแล้วแตก รูปไข่สีน้ำตาล แตกเป็น ๕ - ๖ พู เมล็ดขนาดเล็ก แบน สีน้ำตาล มีปีก

- เป็นพรรณไม้ยืนต้นกึ่งผลัดใบขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ มีความสูงได้ประมาณ 15-35 เมตร เรือนยอดเป็นรูปเจดีย์ต่ำๆ แตกกิ่งก้านสาขาออกรอบต้น เปลือกล้าต้นเกลี้ยงเป็นสีเทาอมเหลือง หรือสีน้ำตาลอมเทา มีรอยขรุขระเป็นหลุมตื้นๆ เกิดจากสะเก็ดแผ่นบางๆ ของเปลือกที่หลุด
ร่วงไป ดูคล้ายกับเปลือกต้นฝรั่ง แต่จะมีจุดด่างขาวๆ อยู่ตามลำต้น ทางตอนบนของล้าต้นจะค่อนข้างเรียบ ส่วนเปลือกชั้นในเป็นสีชมพูอมม่วง ซ้อนกันเป็นชั้นๆ สลับกับชั้นลายเส้นสีขาว โคนต้นเป็นพูพอนชัดเจน ตรงส่วนที่เป็นพูพอนมักจะกลวงขึ้นไปประมาณ 3-5 เมตรจากผิวดิน ตามกิ่งอ่อนมีขนสีน้ำตาลสากๆ ขึ้นหนาแน่น เนื้อไม้มีความแข็งประมาณ 628 กก. ความถ่วงจ้าเพาะประมาณ
0.68 ความแข็งแรงประมาณ 1,219 กก./ตร.ซม. ความเหนียวประมาณ 2.89 กก.ม. ความดื้อประมาณ 112,700 กก.ตร.ซม. และมีความทนทานตามธรรมชาติ ตั้งแต่ 3-17 ปี เฉลี่ยประมาณ 9.4 ปี อาบน้ำยาไม้ได้ยากมาก (ชั้นที่ 5)

- พบในประเทศลาว กัมพูชา เวียดนาม และมาเลเซีย ในประเทศไทยพบตามป่าเบญจพรรณชื้น ป่าดงดิบ ป่าน้ำท่วม และตามท้องนาทั่วทุกภาค

- พื้นที่ชุ่มน้ำหนองบงคาย

- เขตห้ามล่าสัตว์ป่าแก่งคอย

- เขาท่าเพชร

- เขาเหรง

- คุ้งกระเบน

- ชนแดน

- เขาค้อ

- เขาวง

- เขาสิบห้าชั้น

- หมู่เกาะเสม็ด

- เขื่อนศรีนครินทร์

- แจ้ซ้อน

- ดอยขุนตาล

- ดอยจง

- ถ้ำผาไท

- ทุ่งแสลงหลวง

- น้ำตกพาเจริญ

- น้ำตกหงาว

- น้ำตกห้วยยาง

- พุเตย

- แม่วะ

- ลานสาง

- ลำคลองงู

- กะทูน

- เขาชมภู่

- เขาบรรทัด

- เขาสอยดาว

- เขาอ่างฤาไน

- คลองเครือหวาย

- คลองนาคา

- คลองพระยา

- คลองยัน

- เชียงดาว

- ซับลังกา

- ดอยผาช้าง

- ห้วยใหญ่

- โตนงาช้าง

- ถ้ำเจ้าราม

- ทุ่งใหญ่นเรศวร

- น้ำปาด

- ภูขัด

- ภูทอง

- ภูวัว

- แม่จริม

- แม่ตื่น

- แม่น้ำภาชี

- ลำน้ำน่านฝั่งขวา

- เวียงลอ

- สลักพระ

- สะเมิง

- อุทยานเสด็จในกรมหลวงชุมพร

- สุราษฎร์ธานี

- สุรินทร์

- จังหวัดลำปาง

- จังหวัดนนทบุรี

- จังหวัดขอนแก่น

- จังหวัดสุราษฎร์ธานี

- จังหวัดสงขลา

- สระบุรี

- สุราษฎร์ธานี

- สงขลา

- จันทบุรี

- เพชรบูรณ์

- ระยอง, จันทบุรี

- ระยอง

- กาญจนบุรี

- ลำปาง

- ลำพูน, ลำปาง

- ลำปาง, ลำพูน

- แม่ฮ่องสอน

- เพชรบูรณ์, พิษณุโลก

- ตาก

- ชุมพร, ระนอง

- ประจวบคีรีขันธ์

- สุพรรณบุรี

- ลำปาง, ตาก

- นครศรีธรรมราช

- ชลบุรี

- ตรัง, พัทลุง, สตูล, สงขลา

- ฉะเชิงเทรา, ชลบุรี, ระยอง, จันทบุรี, สระแก้ว

- สุราษฎร์ธานี, ระนอง

- กระบี่, สุราษฎร์ธานี

- เชียงใหม่

- ลพบุรี

- พะเยา, น่าน

- ชัยภูมิ, เพชรบูรณ์

- สตูล, สงขลา

- สุโขทัย, ลำปาง

- กาญจนบุรี, ตาก

- อุตรดิตถ์

- พิษณุโลก

- บึงกาฬ

- ราชบุรี

- แพร่, อุตรดิตถ์

- พะเยา

- ชุมพร

- ป่าชุมชนอาลอ-โดนแบน

- ฉะเฉิงเทรา

- นนทบุรี

- ขอนแก่น

- ใบ - ใบเป็นใบเดี่ยว ออกเรียงสลับกัน บางทีออกเรียงเกือบตรงข้าม ลักษณะของใบเป็นรูปไข่หรือรูปขอบขนานแกมรูปหอก เห็นตาง่ามชัดเจน ใบมีขนาดเล็กกว่าใบอินทนิลน้ำ (ขนาด 2 ใน 3 ส่วน) ปลายใบทู่ โคนใบทู่หรือกลม ใบมีขนาดกว้างประมาณ 3-6 เซนติเมตร และยาวประมาณ 7-14 เซนติเมตร แผ่นใบเป็นสีเขียว หลังใบเกลี้ยงหรือเกือบเกลี้ยง ส่วนท้องใบมีขนสีน้ำตาลสากๆ ขึ้นหนาแน่น ตะแบกเป็นไม้กึ่งผลัดใบ ซึ่งจะผลัดใบหรือไม่ผลัดใบก็ได้ แต่ถ้าผลัดใบก็จะผลัดใบในช่วงประมาณเดือนธันวาคมถึงเดือนมีนาคม และจะแตกใบใหม่ในช่วงประมาณเดือนกุมภาพันธ์ถึงเดือนพฤษภาคม
ดอก - ออกดอกเป็นช่อแบบเป็นกลุ่มย่อย ออกเป็นช่อโตๆ ตามปลายกิ่ง ตามส่วนต่างๆ จะมีขนสากๆ ขึ้นทั่วไป ดอกจะมีขนาดเล็ก เมื่อบานเต็มที่จะมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 0.5-1.5 เซนติเมตร ดอกมีกลีบดอก 6 กลีบ แยกจากกันเป็นอิสระ โคนกลีบติดกับผนังด้านในของถ้วยกลีบเลี้ยง โคนกลีบดอกแคบ ส่วนปลายกลีบจะเป็นแผ่นกลมๆ สีขาวหรือสีม่วงอมชมพูอ่อนๆ ส่วนกลีบเลี้ยงมี 6 กลีบ โคน
กลีบเลี้ยงเชื่อมติดกันเป็นรูปถ้วย ปลายแยกออกเป็น 6 แฉก (เรียกว่า "ถ้วยกลีบเลี้ยง") มีขนสีสนิมขึ้นปกคลุมดอกมีเกสรเพศผู้จ้านวนมาก ขนาดไล่เลี่ยกัน ออกดอกในช่วงฤดูร้อนระหว่างเดือนมีนาคมถึงเดือนพฤษภาคม เวลาดอกบานต้นทั้งต้นจะมีอยู่ 2 สี ดูสวยงามมาก
ผล - เมื่อดอกร่วงจะติดผล ผลตะแบกจะเป็นผลแห้งที่เมื่อแก่แล้วจะแห้งแตกออกเป็น 6 แฉก ถ้วยกลีบเลี้ยงจะหุ้มโคนของผลเช่นเดียวกับอินทนิลน้ำและอินทนิลบก ผลมีขนาดเล็ก ลักษณะของผลเป็นรูปไข่ ยาวประมาณ 0.8-1 เซนติเมตร ผลแก่เป็นสีน้ำตาล แข็ง เมื่อแก่จะแตก ภายในมีเมล็ดจำนวนมาก มีปีก
เมล็ดเป็นสีน้ำตาลเข้ม ผลตะแบกจะเริ่มแก่ในช่วงประมาณเดือนตุลาคมถึงเดือนธันวาคม เมล็ดจะร่วงหล่นเมื่อเปลือกผลแตกและอ้า
ขอนดอก - เป็นเนื้อไม้ที่ได้จากต้นตะแบกหรือต้นพิกุลที่มีราลง เนื้อไม้จะมีลักษณะเป็นสีน้ำตาลเข้มประขาว มองเห็นเป็นจุดสีขาวกระจายทั่วไป ภายในผุเป็นโพรงเล็กๆ และมีกลิ่นหอม รสจืด ขอนดอกอาจจะเป็นเนื้อไม้ที่ได้จากต้นตะแบกหรือต้นพิกุลก็ได้ที่มีอายุมากๆ ยอดหักเป็นโพรง มักมีเชื้อราเข้าไปเจริญในเนื้อไม้และไม้ยืนต้นตาย เนื้อไม้จึงเหมือนไม้ผุ

- เนื้อไม้สีน้ำตาลถึงน้ำตาลอมเทา เนื้อละเอียด แข็ง แต่ใจกลางมักผุเป็นโพรง ใช้ทำสิ่งก่อสร้างที่ต้องรับน้ำหนักมาก ๆ เช่น เสา กระดานพื้น รอด ตง คาน และเครื่องมือทางการเกษตร ปลูกเป็นไม้ประดับและไม้ให้ร่ม รากต้มเป็นยาแก้ปวดกล้ามเนื้อเมื่อมีไข้ เปลือก ชงดื่มแก้ท้องร่วง แก้ถูกยาพิษ       เป็นไม้หวงห้ามประเภท ก. ไม้หวงห้ามธรรมดาตามบัญชีท้ายพระราชกฤษฎีกากำหนดไม้หวงห้าม พ.ศ. 2530 และเป็นไม้มีค่าที่เป็นหลักทรัพย์ค้ำประกันโดย ธ.ก.ส