- ไม้ต้นผลัดใบ สูง 10-15 ม. ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่กว้าง กว้าง 7-23 ซม. ยาว 10-28 ซม. ดอกขนาดเล็ก แยกเพศ ดอกเพศผู้มีขนละเอียด กลีบเลี้ยง 2-3 มม. กลีบดอกยาว 3-5 มม. ดอกเพศเมียมีขนยาวนุ่มปกคลุมรังไข่และก้านเกสรเพศเมีย ผลทรงกลม ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 1.5-2.5 ซม. มีกลีบเลี้ยงติดทน ออกดอกเดือน มี.ค.-เม.ย.

- ไม้ต้น สูงได้ถึง 15 ม. ใบรูปรีหรือรูปไข่กว้าง ยาว 10-28 ซม. ปลายมน โคนกลมหรือเว้าตื้น เส้นใบย่อยแบบร่างแหชัดเจน ก้านใบยาวประมาณ 1 ซม. กลีบเลี้ยงและกลีบดอกจำนวนอย่างละ 4 กลีบ ดอกเพศผู้ออกเป็นช่อกระจุกสั้นๆ ก้านดอกยาวประมาณ 3 มม. กลีบเลี้ยงรูประฆัง ยาว 2-3 มม. แฉกลึกประมาณหนึ่งส่วนสาม มีขนด้านนอก ดอกรูปคนโท ยาว 3-5 มม. แฉกลึก เกสรเพศผู้มี 20-30 อัน รังไข่ที่ไม่เจริญมีขนยาว ดอกเพศเมียออกเดี่ยว ๆ หรือเป็นช่อกระจุกสั้น ๆ กลีบเลี้ยงแฉกลึก ด้านนอกมีขน รังไข่มีขนคล้ายขนแกะ มี 6 ช่อง ไม่มีเกสรเพศผู้ที่เป็นหมัน ผลเกือบกลม เส้นผ่านศูนย์กลาง 1.5-2.5 ซม. กลีบเลี้ยงรูปรี แฉกลึก พับงอกลับ ก้านผลยาวประมาณ 1 ซม. เอนโดสเปิร์มมีลาย

- -

- พื้นที่ชุ่มน้ำหนองบงคาย

- อุตรดิตถ์, แพร่

- น่าน

- พะเยา, น่าน

- ป่าดอยอินทนนท์, และกิ่งอำเภอดอยหล่อ

- ผาแต้ม

- ทับพญาลอ

- ป่าเขาภูหลวง

- ภูสันเขียว

- ลุ่มน้ำปายฝั่งซ้าย

- แก่งตะนะ

- คลองลาน

- คลองวังเจ้า

- แจ้ซ้อน

- ดอยจง

- ดอยภูนาง

- ดอยหลวง

- ตาดโตน

- ถ้ำผาไท

- ทับลาน

- ทุ่งแสลงหลวง

- ไทรทอง

- น้ำตกแม่สุรินทร์

- ป่าหินงาม

- ภูซาง

- ภูแลนคา

- ภูสระดอกบัว

- แม่ยม

- แม่วะ

- แม่วาง

- ลานสาง

- ศรีลานนา

- ศรีสัชนาลัย

- สาละวิน

- เขาชมภู่

- เขาสนามเพรียง

- เชียงดาว

- ดงใหญ่

- ดอยผาช้าง

- ดอยผาเมือง

- ดอยเวียงหล้า

- ห้วยใหญ่

- ถ้ำเจ้าราม

- ทุ่งใหญ่นเรศวร

- ผาผึ้ง

- ภูขัด

- ภูเขียว

- ภูผาแดง

- ภูทอง

- ภูวัว

- ภูสีฐาน

- แม่จริม

- แม่ตื่น

- แม่น้ำภาชี

- แม่ยวมฝั่งขวา

- ลำน้ำน่านฝั่งขวา

- ลุ่มน้ำปาย

- เวียงลอ

- สลักพระ

- สันปันแดน

- ห้วยขาแข้ง

- ห้วยสำราญ

- ห้วยศาลา

- อมก๋อย

- อุ้มผาง

- ยโสธร, อำนาจเจริญ, อุบลราชธานี

- จังหวัดลำปาง

- อุตรดิตถ์,แพร่

- แพร่,น่าน

- พะเยา,น่าน

- เชียงใหม่

- อุบลราชธานี

- พะเยา, เชียงราย

- นครราชสีมา

- อุตรดิตถ์

- แม่ฮ่องสอน

- กำแพงเพชร

- กำแพงเพชร, ตาก

- ลำปาง

- ลำปาง, ลำพูน

- พะเยา

- เชียงราย, ลำปาง, พะเยา

- ชัยภูมิ

- นครราชสีมา, ปราจีนบุรี

- เพชรบูรณ์, พิษณุโลก

- มุกดาหาร, ยโสธร, อำนาจเจริญ

- ลำปาง, แพร่

- ลำปาง, ตาก

- ตาก

- สุโขทัย

- ชลบุรี

- บุรีรัมย์

- พะเยา, น่าน

- ลำพูน, ลำปาง

- แพร่

- ชัยภูมิ, เพชรบูรณ์

- สุโขทัย, ลำปาง

- กาญจนบุรี, ตาก

- พิษณุโลก

- เพชรบูรณ์

- บึงกาฬ

- กาฬสินธุ์

- ราชบุรี

- แพร่, อุตรดิตถ์

- กาญจนบุรี

- อุทัยธานี, กาญจนบุรี, ตาก

- สุรินทร์

- ศรีสะเกษ

- พื้นที่ลุ่มน้ำลำเซบาย

- ไม้ต้น

- จัดเป็นไม้ยืนต้นผลัดใบขนาดเล็กถึงขนาดกลาง มีความสูงของต้นประมาณ 10-15 เมตร ทรงพุ่มโปร่งเป็นรูปกรวย เปลือกต้นเป็นสีน้ำตาลปนเทาหรือสีเทาอมขาว ส่วนเปลือกด้านในเป็นสีน้ำตาลอมแดง ขยายพันธุ์โดยใช้เมล็ด มีเขตการกระจายพันธุ์เฉพาะในพม่าและภูมิภาคอินโดจีน (ลาวและกัมพูชา) ส่วนในประเทศไทยพบได้แทบทุกภาค ยกเว้นทางภาคใต้ โดยมักขึ้นตามป่าเต็งรังและตามป่าเบญจพรรณแล้งทั่วไป ที่ความสูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 100-500 เมตร ใบเป็นใบเดี่ยว ออกเรียงสลับกัน ลักษณะของใบเป็นรูปขอบขนาน รูปไข่กว้าง หรือรูปไข่ถึงรูปวงรี ปลายใบกลมหรือมน โคนใบกลมหรือคล้ายรูปหัวใจ ใบมีขนาดกว้างประมาณ 7-23 เซนติเมตร และยาวประมาณ 10-28 เซนติเมตร เนื้อใบเกลี้ยงและหนา ผิวใบด้านล่างมีขนหรือเกือบเกลี้ยง เส้นแขนงใบมีประมาณ 6-12 คู่ เห็นเส้นใบย่อยแบบร่างแหชัดเจน ก้านใบยาวประมาณ 1 เซนติเมตร และมีขนสั้นนุ่ม ส่วนใบอ่อนเป็นสีน้ำตาลแดง ดอกเป็นแบบแยกเพศ อยู่กันคนละต้น ดอกเพศผู้จะออกดอกเป็นช่อหรือออกเป็นกระจุกสั้น ๆ ตามกิ่งเหนือง่ามใบ ช่อหนึ่งมักมีดอกประมาณ 3 ดอก กลีบเลี้ยงและกลีบดอกมีอย่างละ 4 กลีบ กลีบดอกเป็นรูปไข่หรือรูปคนโท ยาวประมาณ 0.3-0.5 เซนติเมตร ปลายแฉกลึกประมาณ 1/3 ส่วน กลีบเลี้ยงเป็นรูประฆัง ยาวประมาณ 0.2-0.3 เซนติเมตร กลีบแฉกลึกประมาณ 1/3 มีขนด้านนอก โคนเชื่อมติดกันเป็นรูปถ้วย เกสรเพศผู้มีประมาณ 20-30 อัน รังไข่ที่ไม่เจริญมีขนยาว ก้านดอกยาวประมาณ 0.3 เซนติเมตร ส่วนดอกเพศเมียจะออกเป็นดอกเดี่ยวหรือออกเป็นช่อกระจุกสั้น ๆ ช่อละ 3-5 ดอก กลีบเลี้ยงและกลีบดอกมีอย่างละ 4 กลีบ มีลักษณะคล้ายดอกเพศผู้ แต่จะมีขนาดใหญ่กว่า กลีบเลี้ยงแฉกลึกเกือบจรดโคน รังไข่ทรงรี มีขนคล้ายขนแกะ มี 6 ช่อง ไม่มีเกสรเพศผู้ที่เป็นหมัน ส่วนกลีบดอกเป็นสีขาว ลักษณะเป็นรูปคนโท ด้านนอกมีขน ส่วนด้านในเรียบ ก้านดอกยาวประมาณ 1 เซนติเมตร ออกดอกในช่วงประมาณเดือนมีนาคมถึงเดือนพฤษภาคม ผลเป็นผลสด ลักษณะของผลเป็นรูปไข่ รูปเกือบกลม หรือรูปกลมป้อม ผลมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 1.5-2.5 เซนติเมตร มีกลีบเลี้ยงติดคงทน มีขนด้านดอก ปลายกลีบแฉกเกินกึ่งหนึ่งเกือบจรดโคน กลีบพับงอเล็กน้อย มีก้านผลยาวประมาณ 1 เซนติเมตร เอนโดสเปิร์มมีลาย เมื่อแก่แห้งเป็นสีดำและไม่แตก ผลจะแก่ในช่วงประมาณเดือนมิถุนายนถึงกันยายน

- ขึ้นตามป่าเบญจพรรณ และป่าเต็งรัง ความสูง 100-500 เมตร

- สมุนไพร,ที่อยู่อาศัย,ทำเฟอร์นิเจอร์ แก่นและรากต้มหรือฝนกินใช้เป็นยาแก้ไข้

- ตำรับยาไทยมักใช้ร่วมกับตับเต่าน้อย แก่นและรากใช้ต้มหรือฝนกินเป็นยาแก้ไข้ ลดไข้ ดับพิษร้อน แก้ร้อนใน แก้พิษไข้ แก้พิษทั้งปวง แก่นและรากมีรสฝาดเอียนเล็กน้อย ใช้เป็นยาแก้วัณโรค ด้วยการนำมาต้มกับน้ำกิน เปลือกใช้เป็นยารักษาโรครำมะนาด น้ำต้มจากแก่นและรากมีสรรพคุณเป็นยาบำรุงปอด ตำรับยาพื้นบ้านจะใช้เปลือกต้น ผสมกับลำต้นเฉียงพร้านางแอ และลำต้นหนามแท่ง นำมาต้มกับน้ำดื่มเป็นยาแก้ผิดสำแดง รากตับเต่า ต้นใช้ผสมกับรากโคลงเคลงขน และหญ้าชันกาดทั้งต้น นำมาต้มกับน้ำดื่มเป็นยาแก้อาเจียนเป็นเลือดและถ่ายเป็นเลือด เปลือกใช้ปรุงเป็นยาแก้ท้องร่วง ตำรับยาพื้นบ้านล้านนาจะใช้เปลือกต้นตับเต่าต้น ผสมกับรากขี้เหล็ก รากสลอด และรากหญ้าเรงชอน นำมาต้มกับน้ำดื่มเป็นยารักษาโรคทางเดินปัสสาวะ ใช้แก่นตับเต่าต้น 2 กำมือ นำมาต้มให้สตรีหลังคลอด ดื่มวันละ 3-4 ครั้ง ตลอดช่วงที่อยู่ไฟเป็นยาบำรุงเลือด เปลือกต้นและใบตับเต่าต้นใช้ผสมกับลำต้นตับเต่าเครือ ใบหรือรากกล้วยเต่า และผักบุ้งร้วมทั้งต้น นำมาบดให้เป็นผงละเอียด ละลายกับน้ำร้อนดื่มเป็นยารักษาโรคมะเร็งในตับ รากใช้ปรุงเป็นยารักษาแผลเรื้อรัง

- 4.1 Medicine for human (ยารักษาโรคมนุษย์)