- ไม้ต้น สูง 15-30 ม.
กิ่งอ่อนและช่อดอกมีขนละเอียด ใบประกอบยาวได้ถึง 25 ซม. มีใบย่อย 7-9 ใบ รูปไข่หรือแกมรูปขอบขนาน ยาว 3-10 ซม. ปลายแหลม โคนมนหรือกลม ก้านยาว 2-5 มม. ช่อดอกแยกแขนงออกตามปลายกิ่งหรือซอกใบที่ปลายกิ่ง ยาว 10-20 ซม. ก้านดอกสั้น กลีบเลี้ยงยาวปร

- ไม้ต้น

- - ต้นพะยูง เป็นไม้ยืนต้นผลัดใบสูง 15–20 เมตร เปลือกสีเทาเรียบ เรือนยอดทรงกลมหรือรูปไข่ เนื้อไม้สีน้ำตาลอ่อน แก่นสีแดงอมม่วงถึงสีเลือดหมูแก่ มีริ้วดำ
- ใบ เป็นใบประกอบแบบขนนกสองชั้นเรียงสลับ ปลายใบแหลม โคนใบสอบ หลังใบสีเขียวเข้ม ท้องใบสีจาง ลักษณะคล้ายใบประดู่
- ดอก ขนาดเล็ก สีขาว กลิ่นหอมอ่อน ออกรวมกันเป็นช่อตามง่ามใบและตามปลายกิ่ง ออกดอกช่วงเดือนพฤษภาคม-กรกฎาคม
- ผลเป็นฝักรูปขอบขนานแบบบาง ตรงบริเวณที่หุ้มเมล็ด เมล็ดรูปไตสีน้ำตาลเข้ม

- ใบ - เป็นใบประกอบ ออกเป็นช่อแบบขนนกปลายคี่ ช่อติดเรียงสลับกัน ยาวประมาณ 10-15 เซนติเมตร ใบและช่อจะใบย่อยมีลักษณะเป็นรูปรีแกมรูปไข่ ติดเรียงสลับประมาณ 7-9 ใบ ปลายสุดของช่อใบเป็นใบเดี่ยว ลักษณะของใบเป็นรูปไข่แกมรูปขอบขนาน รูปไข่ หรือรูปใบหอก ปลายใบแหลมยื่นเล็กน้อย โคน
ใบมนกว้าง แล้วค่อย ๆ เรียวสอบแหลมไปทางปลายใบ ส่วนขอบใบเรียบเป็นคลื่นเล็กน้อย ใบมีขนาดกว้างประมาณ 3-4 เซนติเมตร และยาวประมาณ 4-7 เซนติเมตร ใบมีลักษณะเหนียวคล้ายกับแผ่นหนังบางๆ หลังใบเป็นมันสีเขียวเข้มกว่าด้านท้องใบ โดยท้องใบเป็นสีเขียวนวล ใบเกลี้ยงไม่มีขนทั้งสองด้าน เส้นแขนงใบมีประมาณ 6-8 คู่ พอสังเกตเห็นได้ทั้งสองด้าน ก้านใบย่อยยาวประมาณ 3-6 เซนติเมตร ส่วนแกนกลางใบประกอบยาวประมาณ 10-15 เซนติเมตร
ดอก - ดอกออกรวมกันเป็นช่อแยกแขนง ตามปลายกิ่งหรือตามง่ามใบใกล้กับปลายยอด ช่อดอกตั้งขึ้น ยาวประมาณ 10-20 เซนติเมตร ดอกมีขนาดเล็ก ลักษณะของกลีบดอกเป็นรูปดอกถั่วสีขาวนวล มีกลิ่นหอมอ่อนๆ ดอกเมื่อบานเต็มที่จะมีขนาดกว้างประมาณ 5-8 มิลลิเมตร กลีบดอกมี 5 กลีบ ส่วนกลีบฐานดอก
เชื่อมติดกันเป็นรูปถ้วยตื้นๆ หรือเป็นรูประฆัง ขอบหยักเป็นแฉกตื้นๆ 5 แฉก มีขนสั้น กลีบคลุมมีลักษณะคล้ายรูปโล่ กลีบปีกสองกลีบมีลักษณะเป็นรูปขอบขนาน ส่วนกลีบกระโดงเชื่อมติดกัน มีลักษณะคล้ายรูปพระจันทร์ครึ่งเสี้ยวหรือรูปเรือ ดอกมีเกสรเพศผู้ 10 อัน อันบนอยู่เป็นอิสระ นอกนั้นจะอยู่ติดกันเป็นกลุ่มๆ
ส่วนรังไข่มีลักษณะเป็นรูปรี ภายในมีช่องเดียว แต่มีไข่อ่อนอยู่หลายหน่วย หลอดท่อรังไข่มีหลอดเดียว ยาวยื่นพ้นเกสรเพศผู้ขึ้นมา โดยต้นพะยูงจะออกดอกในช่วงประมาณเดือนพฤษภาคมถึงเดือนกรกฎาคม
ผล - ออกผลเป็นฝัก ลักษณะของฝักเป็นรูปขอบขนาน แบนและบอบบาง มีขนาดกว้างประมาณ 1.2 เซนติเมตร และยาวประมาณ 4-6 เซนติเมตร ผิวฝักเกลี้ยง ตรงกลางมีกระเปาะหุ้มเมล็ด บริเวณที่หุ้มเมล็ดจะมองเห็นเส้นแขนงไม่ชัดเจน ฝักจะแก่ประมาณ 2 เดือนหลังการออกดอก ซึ่งจะอยู่ในช่วงประมาณเดือนกรกฎาคมถึงเดือนกันยายน เมื่อฝักแก่แล้วจะไม่แตกออกเหมือนฝักมะค่าโม่งหรือฝักไม้แดง แต่ฝักจะร่วงหล่นโดยที่เมล็ดยังอยู่ในฝัก เมล็ดมีลักษณะเป็นรูปไต สีน้ำตาลเข้ม มีประมาณ 1-4 เมล็ดต่อฝัก ผิวเมล็ดค่อนข้างมัน มีขนาดกว้างประมาณ 4 มิลลิเมตร และยาวประมาณ 7 มิลลิเมตร

- ขึ้นตามป่าเบญจพรรณ และป่าดิบแล้ง ในพื้นที่อยู่สูงจาก

- ระดับน้ำทะเลปานกลาง 100 - 200 เมตร

- พบในภูมิภาคอินโดจีน ในไทยพบมากทางภาคตะวันออก และภาคตะวันออกเฉียงใต้

- ศรีสะเกษ,สุรินทร์,อุบลราชธานี

- อุบลราชธานี

- ราชบุรี

- จันทบุรี

- นครราชสีมา

- อุบลราชธานี, ศรีสะเกษ

- สระบุรี, นครราชสีมา, ปราจีนบุรี, นครนายก

- สระบุรี

- ชัยภูมิ

- มุกดาหาร

- สกลนคร, กาฬสินธุ์

- มุกดาหาร, ยโสธร, อำนาจเจริญ

- ชลบุรี

- ฉะเชิงเทรา, ชลบุรี, ระยอง, จันทบุรี, สระแก้ว

- เชียงใหม่

- บุรีรัมย์

- พะเยา, น่าน

- พังงา

- ศรีสะเกษ

- เลย

- บึงกาฬ

- พะเยา

- สุรินทร์

- หนองคาย

- นครราชสีมา, ปราจีนบุรี

- ป่าชุมชนอาลอ-โดนแบน

- ฉะเฉิงเทรา

- ศรีสะเกษ, อุดรธานี

- สมุทรปราการ

- นนทบุรี

- ขอนแก่น

- เพาะเมล็ด

- 1. การเพาะเมล็ด
2. การปักชำ

- ไม้ต้น สูง 15–30 ม. กิ่งอ่อนและช่อดอกมีขนละเอียด ใบประกอบยาวได้ถึง 25 ซม. มีใบย่อย 7–9 ใบ รูปไข่หรือแกมรูปขอบขนาน ยาว 3–10 ซม. ปลายแหลม โคนมนหรือกลม ก้านยาว 2–5 มม. ช่อดอกแยกแขนงออกตามปลายกิ่งหรือซอกใบที่ปลายกิ่ง ยาว 10–20 ซม. ก้านดอกสั้น กลีบเลี้ยงยาวประมาณ 5 มม. ดอกสีขาว กลีบกลางรูปกลม ยาวประมาณ 3.5 มม. ก้านกลีบยาวประมาณ 1.5 มม. กลีบปีกและกลีบคู่ล่างรูปขอบขนาน ยาวเท่า ๆ กลีบกลาง เกสรเพศผู้ 10 อัน เชื่อมติดกันกลุ่มเดียว รังไข่เกลี้ยง ก้านมีขน ฝักรูปขอบขนานถึงรูปแถบ ยาว 4.5–8 ซม. มี 1–4 เมล็ด สีน้ำตาลแดง รูปคล้ายไต กว้างประมาณ 6 มม.

- จัดเป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ ผลัดใบช่วงสั้นๆ มีลักษณะคล้ายกับต้นประดู่ โดยมีความสูงของต้นได้ถึง 25 เมตร เมื่อโตเต็มที่ลำต้นจะมีลักษณะเปลาตรง มีเรือนยอดเป็นรูปทรงกลมหรือรูปไข่ทึบ เปลือกต้นเรียบเป็นสีเทา และล่อนเป็นแผ่นบางๆ ส่วนเปลือกด้านในเป็นสีน้ำตาลแกมสีเหลือง เนื้อไม้เป็นสีแดงอมม่วงถึงแดงเลือดหมูแก่ เนื้อละเอียด มีความแข็งแรงทนทาน มีแก่นหอมร้อนและมีรสขมฝาดเล็กน้อย

- พื้นที่ชุ่มน้ำหนองบงคาย

- ผาแต้ม

- เขาประทับช้าง

- คุ้งกระเบน

- ป่าเขาภูหลวง

- แก่งตะนะ

- เขาพระวิหาร

- เขาใหญ่

- น้ำตกสามหลั่น

- ป่าหินงาม

- นายอย

- ภูผาเทิบ

- ภูพาน

- ภูสระดอกบัว

- เขาชมภู่

- เขาอ่างฤาไน

- คลองเครือหวาย

- เชียงดาว

- ดงใหญ่

- ดอยผาช้าง

- โตนปริวรรต

- ยอดมน

- พนมดงรัก

- ภูกระแต

- ภูวัว

- ยอดโดม

- เวียงลอ

- สะเมิง

- ห้วยสำราญ

- ห้วยศาลา

- หนองคาย

- ทับลาน

- สุรินทร์

- ไร่

- จังหวัดสมุทรปราการ

- จังหวัดนนทบุรี

- จังหวัดขอนแก่น

- เนื้อไม้ ลำต้น

- อุตสาหกรรมไม้

- เนื้อไม้มีสีสันและลวดลายสวยงามจนถือได้ว่า เป็นไม้ที่มีราคาแพงที่สุดชนิดหนึ่งในตลาดโลก เนื้อไม้พะยูงมีความละเอียดเหนียว แข็งทนทานและชักเงาได้ดี มีน้ำมันในตัว จึงมักใช้ทำเครื่องเรือน เครื่องใช้ต่าง ๆ มีชื่อเป็นมงคล เชื่อว่า ปลูกไว้จะช่วยพยุงให้โชคดีมีชัย

- ที่อยู่อาศัย,เครื่องจักสานและเครื่องใช้สอย,เครื่องดนตรี,ปลูกให้ร่มเงา

- ที่อยู่อาศัย,เครื่องจักสานและเครื่องใช้สอย,เครื่องดนตรี,ปลูกให้ร่มเงา

- ตำรับยาพื้นบ้านอีสานจะใช้เปลือกต้นหรือแก่นพะยูง นำมาผสมกับแก่นสนสามใบ แก่นขี้เหล็ก และแก่นแสมสาร ใช้ต้มกับน้ำดื่มเป็นยาแก้มะเร็ง รากใช้กินเป็นยารักษาอาการไข้พิษเซื่องซึม เปลือกนำมาต้มเอาแต่น้ำ ใช้เป็นยาอมรักษาโรคปากเปื่อย ปากแตกระแหง ยางสดใช้เป็นยาทาปาก รักษาโรคปากเปื่อย ยางสดใช้ทาแก้เท้าเปื่อย

- 4.1 Medicine for human (ยารักษาโรคมนุษย์)

- เนื้อไม้แข็งและละเอียดปานกลาง ขัดและชักเงาได้ดี กระพี้สีน้ำตาลอ่อนอมเหลือง แก่นสีแดงเลือดหมูหรือสีน้ำตาลแดงอมม่วง มีเส้นแทรกสีดำ จัดเป็นไม้ที่มีราคาแพงที่สุดชนิดหนึ่งในตลาดโลก นิยมใช้ทำเครื่องเรือนหรือเฟอร์นิเจอร์ต่างๆ เครื่องกลึง แกะสลัก ด้ามเครื่องมือเครื่องใช้ ทำเครื่องดนตรี เช่น ซอ ขลุ่ย ลูกระนาด รากเป็นยาแก้พิษไข้เซื่องซึม เปลือกลำต้นต้มเอาน้ำทาแก้ปากเปื่อย     เป็นไม้หวงห้ามประเภท ก. ไม้หวงห้ามธรรมดาตามบัญชีท้ายพระราชกฤษฎีกากำหนดไม้หวงห้าม พ.ศ. 2530 และเป็นไม้มีค่าที่เป็นหลักทรัพย์ค้ำประกันโดย ธ.ก.ส.

- สำหรับไม้ท่อนใหญ่ ลำต้นตรง ราคาในประเทศไทย ลูกบาศก์เมตรละ 300,000-500,000 บาท (เทียบกับไม้สัก ลูกบาศก์เมตรละ 30,000-50,000 บาท)

- สิ่งมีชีวิตที่มีสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ Vulnerable: VU (IUCN, )

- สิ่งมีชีวิตที่มีสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ Vulnerable: VU (IUCN, 1998)