ข้อมูลสิ่งมีชีวิต

กันภัยมหิดล

  • ชื่อวิทยาศาสตร์:

    Afgekia mahidolae    

  • ชื่อวิทยาศาสตร์แบบเต็ม:

    Afgekia mahidolae B. L. Burtt & Chermsir.

  • ชื่อไทย:

    - กันภัยมหิดล

  • ชื่อท้องถิ่น::

    - กัยภัย

  • ชื่อพระนาม::

    - สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี

  • อาณาจักร::

    Plantae

  • ไฟลัม::

    Tracheophyta

  • ชั้น::

    Magnoliopsida

  • อันดับ:

    Fabales

  • วงศ์::

    Fabaceae

  • สกุล:

    Afgekia

แหล่งที่มา :
ปรับปรุงล่าสุด : 11 ต.ค. 2561

แหล่งที่มา : สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ปรับปรุงล่าสุด : 7 ต.ค. 2562

แหล่งที่มา :
ปรับปรุงล่าสุด : 15 ก.ย. 2563
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :

ไม้เถา แตกพุ่มหนาแน่น ยาวได้ถึง 15 ม. มีขนคล้ายไหมหนาแน่นทั่วไป หูใบออกเป็นคู่ รูปเคียว ยาวประมาณ 1.5 ซม. ใบประกอบปลายคี่ เรียงเวียน แกนกลางยาว 8-18 ซม. ก้านยาวประมาณ 2.5 ซม. หูใบย่อยรูปเส้นด้าย ยาวประมาณ 5 มม. ใบย่อยมี 4-6 คู่ เรียงเกือบตรงข้าม รูปไข่หรือขอบขนาน ยาว 1.5-7.5 ซม. ปลายกลม มีติ่ง โคนกลมหรือรูปหัวใจตื้น ๆ เส้นแขนงใบข้างละ 5-8 เส้น ก้านใบย่อยยาว 2-4 มม. ช่อดอกแบบช่อกระจะ ออกตามซอกใบ ยาว 10-15 ซม. ใบประดับรูปใบหอก ยาว 1.5-3 ซม. ก้านดอกยาว 0.7-1 ซม. กลีบเลี้ยงรูปปากเปิด หลอดกลีบยาว 5-7 มม. กลีบบน 2 กลีบ รูปสามเหลี่ยม ยาว 3-6 มม. กลีบล่าง 3 กลีบ รูปแถบหรือรูปลิ่มแคบ ยาว 0.5-1 ซม. ดอกสีม่วงอ่อน กลีบกลางรูปรี ด้านในสีเข้ม พับงอกลับ ยาวประมาณ 2 ซม. ปลายมีติ่งแหลม โคนกลีบรูปหัวใจ มีสันนูนทั้งสองด้าน เส้นกลางกลีบเป็นร่อง มีสีเหลืองแต้มใกล้โคน โคนมีเดือยรูปสามเหลี่ยม 1 คู่ ยาวประมาณ 3 มม. กลีบปีกรูปขอบขนาน มีสีเข้ม ยาวประมาณ 1.5 ซม. กลีบคู่ล่างยาวเท่า ๆ กลีบปีก รูปคุ่ม เกสรเพศผู้ยาว 2-2.5 ซม. รังไข่ยาวประมาณ 1 ซม. รวมก้าน ก้านเกสรเพศเมียยาวประมาณ 2 ซม. ยอดเกสรเป็นตุ่ม ฝักรูปขอบขนาน ยาว 7-9 ซม. หนาประมาณ 3 ซม. ก้านผลยาวประมาณ 1.5 ซม. มี 1-2 เมล็ด สีน้ำตาล เกือบกลม ยาวประมาณ 1.5 ซม.


ไม้เถา ยาวได้ถึง 15 ม. มีขนคล้ายไหมหนาแน่นตามลำต้น หูใบ แผ่นใบ ใบประดับ ช่อดอก กลีบเลี้ยงและกลีบดอกด้านนอก หูใบรูปเคียว ยาวประมาณ 1.5 ซม. แกนกลางใบประกอบยาว 8-18 ซม. ก้านใบสั้น หรือยาวไยาด้ถึง 2.5 ซม. ใบย่อยมี 4-6 คู่ รูปไข่หรือรูปขอบขนาน ยาว 1.5-7.5 ซม. ปลายกลม มีติ่งแหลม ก้านใบย่อยยาว 2-4 มม. ช่อดอกยาว 10-15 ซม. ใบประดับย่อยรูปใบหอก ยาว 1.5-3 ซม. ก้านดอกยาว 0.7-1 ซม. กลีบเลี้ยงยาว 5-7 มม. ดอกสีม่วงอ่อน กลีบกลางรูปรี ด้านในมีสีเข้ม ยาวประมาณ 2 ซม. มีสีเหลืองแต้มใกล้โคน กลีบปีกรูปขอบขนาน มีสีเข้ม ยาวประมาณ 1.5 ซม. กลีบคู่ล่างยาวเท่า ๆ กลีบปีก ฝักรูปรีหรือขอบขนาน ยาว 7-9 ซม. เมล็ดกลม ขนาดประมาณ 1.5 ซม.


ไม้เถา ขนาดกลาง มีขนประปรายทั่วต้น ใบเป็นใบประกอบแบบขนนก ออกสลับ มีใบย่อย 7-11 ใบ รูปไข่หรือรูปไข่กลับ กว้าง 1.5-3.5 ซม. โคนใบมน ปลายแหลมและมักมีติ่งสั้น ดอกสีม่วง ออกเป็นช่อใหญ่ที่ปลายกิ่ง ก้านช่อดอกยาว 10-50 ซมง โคนก้านดอกมีริ้วประดับ รูปขอบขนาน ปลายแหลม บิดเวียน สีม่วง หลุดร่วงง่าย ดอกรูปดอกถั่ว ยาว 2-3 ซม. โคนกลีบรองดอกซ้อนกัน มีขนนุ่ม กลีบดอก 5 กลีบ กลีบตั้งด้านในมีสีม่วงแดง ที่โคนกลีบมีแถบสีเหลือง เกสรผู้ 10 อัน โคนเชื่อมกัน 9 อัน ผลเป็นฝักแบน กว้าง 2.5-3.5 ซม. ยาว 6-9.5 ซม. เมื่อแก่แตกเป็น 2 ซีก เมล็ดค่อนข้างกลม ขนาดผ่าศูนย์กลางประมาณ 1.5 ซม.


แหล่งที่พบภายในประเทศ :

กาญจนบุรี


Endemic


พื้นที่เพาะปลูก :

ขึ้นตามที่โล่งในป่าเบญจพรรณที่เป็นหินปูน


การกระจายพันธุ์ :

มีถิ่นกำเนิดในประเทศไทย เป็นพรรณไม้หายาก ขึ้นตามป่าเต็งรัง และภูเขาหินปูน ในภาคตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศไทย นำมาปลูกได้ทั่วไป ออกดอกเดือนสิงหาคม-พฤศจิกายน ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด


SW Thailand: Kanchanaburi


ลักษณะทางสัณฐานวิทยา :

ไม้เถา, ไม้เลื้อย


รายละเอียดอื่นๆ ของแหล่งที่พบ :

Mixed deciduous forest, limeston, low altitudes.


สถานภาพการคุกคาม (ไทย) :
สิ่งมีชีวิตที่มีสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ Vulnerable: VU (ONEP, 2549)

ข้อมูลการแหล่งที่พบของ Afgekia mahidolae